Tongkat ali

Ảo tưởng rằng rễ đắng trở thành hormone

Ăn tongkat ali có cải thiện testosterone hoặc chức năng tình dục không? Nói ngắn gọn, chỉ dựa trên các bằng chứng đã được xem xét cho đến nay thì khó khẳng định như vậy. Một số nghiên cứu từng ghi nhận tín hiệu tăng nồng độ testosterone toàn phần, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc ham muốn tình dục, khả năng cương dương, khối lượng cơ hoặc khả năng sinh sản cũng được cải thiện. Ngược lại, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) đã nêu lo ngại về khả năng gây tổn thương DNA ở dạ dày và tá tràng do một số chiết xuất tongkat ali, đồng thời kết luận rằng tính an toàn chưa được xác lập trong bất kỳ điều kiện sử dụng nào. Đây là nguyên liệu cần được xem xét đồng thời cả tín hiệu nhỏ về hiệu quả và những lo ngại an toàn riêng biệt.

Lý do nguyên liệu này có thể không xa lạ với nhiều người có lẽ là do những câu quảng cáo như “sinh lực nam giới” hoặc “chất tăng testosterone”. Tuy nhiên, ấn tượng mà cái tên tạo ra và bằng chứng thực tế lại phát triển theo những tốc độ khác nhau. Khi rễ đắng Đông Nam Á được biến thành thực phẩm bổ sung hiện đại, việc sử dụng theo truyền thống, nguyên liệu được tiêu chuẩn hóa, các thử nghiệm lâm sàng nhỏ và đánh giá độc tính di truyền bị trộn lẫn trong cùng một sản phẩm.

Bản chất ẩn sau cái tên

Tongkat ali là nguyên liệu từ rễ của loài cây thuộc họ Simaroubaceae, Eurycoma longifolia, sống ở vùng nhiệt đới Đông Nam Á. Loài này còn có các tên gọi khác như nhân sâm Malaysia và longjack. Vườn thực vật Hoàng gia Kew của Anh phân loại loài cây này là một loài được công nhận, phân bố từ Đông Dương đến Tây Malaysia. Điều quan trọng là tongkat ali không phải bản thân hormone nam. Sản phẩm bán trên thị trường rất đa dạng, từ nước sắc rễ truyền thống, bột rễ khô, chiết xuất nước cho đến các nguyên liệu thương hiệu được tiêu chuẩn hóa theo hàm lượng eurycomanone hoặc glycosaponin. Nồng độ và dữ liệu an toàn khác nhau tùy từng dạng. Một cái tên bao trùm nhiều chất khác nhau, vì vậy đây chính là bản chất cần xem xét đầu tiên khi lựa chọn sản phẩm.

Vì sao hình thành kỳ vọng

Tongkat ali được gắn với hình ảnh sinh lực nam giới là có lý do. Một phân tích tổng hợp năm 2022 gồm 5 thử nghiệm ngẫu nhiên đã ghi nhận tín hiệu tăng testosterone toàn phần ở một số nam giới. Tuy nhiên, do tính không đồng nhất giữa các nghiên cứu lớn và số lượng thử nghiệm ít, các tác giả phân tích cũng cho biết cần nghiên cứu thêm trước khi sử dụng trên lâm sàng. Một phân tích tổng hợp khác năm 2015 về chức năng cương dương chỉ bao gồm 2 thử nghiệm với 139 người, và thay đổi tổng thể trên thang điểm IIEF-5 không có ý nghĩa thống kê. Chỉ có tín hiệu ở một phân nhóm có điểm ban đầu thấp. Nói cách khác, việc chỉ số tăng và việc vấn đề trong cuộc sống thực tế được giải quyết không phải là cùng một điều.

Khoảng cách giữa rễ, bột và chiết xuất nước

Các sản phẩm tongkat ali đều dùng cùng một tên, nhưng thành phần bên trong không giống nhau. Rễ nguyên liệu E. longifolia, bột khô và chiết xuất nước cô đặc có nồng độ cũng như hồ sơ thành phần khác nhau. Một nguyên liệu thương hiệu cụ thể là chiết xuất nước được tiêu chuẩn hóa với 0.8~1.5% eurycomanone. Đây cũng chính là nguyên liệu được EFSA đánh giá với liều đề xuất 200 mg/day. Tuy nhiên, EFSA đã nêu rõ rằng cơ quan này đánh giá tính an toàn của nguyên liệu, chứ không đánh giá hiệu quả. Cần ghi nhớ rằng hiệu quả và tính an toàn là hai nội dung đánh giá khác nhau.

Mối lo ngại về tổn thương DNA được EFSA xem xét

Quyết định của EFSA là một bước ngoặt quan trọng trong câu chuyện về Tongkat Ali. Những bất thường về nhiễm sắc thể trong ống nghiệm và tổn thương DNA ở dạ dày và tá tràng đã được quan sát thấy trong các thử nghiệm đường uống liều cao trên động vật. Dựa trên cơ sở này, EFSA kết luận rằng tính an toàn của nguyên liệu cụ thể này chưa được xác lập trong bất kỳ điều kiện sử dụng nào. Điều này không đơn thuần dừng lại ở mức 'hãy cẩn thận', mà có nghĩa là hiện tại không có đủ bằng chứng để khẳng định là an toàn. Vậy chúng ta nên xem xét điều gì? Bạn nên bắt đầu bằng việc kiểm tra loại chiết xuất, hàm lượng eurycomanone, liều lượng tiêu thụ 1 ngày và tên nguyên liệu thương hiệu được ghi trên nhãn sản phẩm.

Giữa con số xét nghiệm và triệu chứng thực tế

Việc nồng độ testosterone toàn phần tăng chỉ là một kết quả xét nghiệm. Ham muốn tình dục, khả năng cương dương, chất lượng và số lượng tinh trùng, khối lượng cơ, mệt mỏi và khả năng sinh sản là những vấn đề khác nhau. Trước khi chọn tongkat ali, trước hết cần phân biệt trong 6 vấn đề này, vấn đề nào là điều bạn muốn giải quyết. Nếu mới xuất hiện suy giảm chức năng tình dục hoặc nghi ngờ testosterone thấp, ưu tiên đánh giá các nguyên nhân như thiếu ngủ, béo phì, thuốc đang sử dụng và bệnh tuyến yên hoặc tinh hoàn. Không được tự ý thay thế hormone kê đơn hoặc thuốc điều trị rối loạn cương dương bằng nguyên liệu này.

Khi dùng cùng sản phẩm khác và tình trạng cá nhân

Cần thận trọng hơn khi dùng tongkat ali cùng các thực phẩm bổ sung hoặc thuốc đang sử dụng. Nếu xuất hiện mất ngủ, bồn chồn, hồi hộp, đau đầu hoặc khó chịu ở đường tiêu hóa, cần ngừng sử dụng. Đồng thời, cần kiểm tra xem sản phẩm có chứa thêm các thành phần kích thích khác hoặc hỗn hợp thành phần hỗ trợ chức năng tình dục hay không. Người đang mang thai hoặc cho con bú, trẻ em, người mắc bệnh nhạy cảm với hormone như bệnh tuyến tiền liệt hoặc tuyến vú, hay bệnh gan hoặc thận nên tránh sử dụng và trao đổi với đội ngũ y tế. Vì không thể đưa ra liều tự dùng an toàn, đặc biệt không nên xem nhẹ việc sử dụng lâu dài hoặc ở dạng cô đặc cao.

Tên tương tự, nguyên liệu khác nhau

Khi tìm hiểu về tongkat ali, có 4 cách so sánh thường bị trộn lẫn. Thứ nhất, rễ E. longifolia và chiết xuất nước cô đặc đều có nguồn gốc từ cùng một loài thực vật nhưng là các sản phẩm khác nhau. Thứ hai, tongkat ali và testosterone kê đơn khác nhau ngay từ cơ chế tác động. Thứ ba, nồng độ testosterone toàn phần không cùng một phạm vi với ham muốn tình dục, khả năng cương dương và khả năng sinh sản. Thứ tư, thử nghiệm hiệu quả nhỏ trong thời gian ngắn và đánh giá an toàn về độc tính di truyền của EFSA là câu trả lời cho những câu hỏi khác nhau. Cần phân biệt 4 điều này để thoát khỏi sự nhầm lẫn do tên gọi gây ra.

Tiêu chuẩn kiểm tra hôm nay

Nếu bạn đang cân nhắc sử dụng Tongkat Ali, trước tiên hãy kiểm tra xem sản phẩm là loại chiết xuất nào, hàm lượng eurycomanone và liều lượng 1 ngày là bao nhiêu, và nguyên liệu thương hiệu là gì. Sau đó, hãy phân biệt xem điều bạn kỳ vọng là chỉ số xét nghiệm hay là một triệu chứng thực tế nào trong số: ham muốn tình dục, cương cứng, tinh trùng, mệt mỏi, hoặc cơ bắp. Việc thực hiện các đánh giá phù hợp trước, chẳng hạn như xét nghiệm lại testosterone vào buổi sáng, cũng là điều cần thiết. Cuối cùng, hãy đưa ra quyết định trên cơ sở không tự ý sử dụng lâu dài các nguyên liệu mà mối lo ngại về tổn thương DNA do EFSA nêu ra vẫn chưa được giải quyết. Thay vì những câu quảng cáo về sinh lực nam giới, điều quan trọng hơn là chiết xuất chính xác, triệu chứng mục tiêu và bối cảnh đánh giá an toàn.

Tài liệu tham khảo

1. Kew Plants of the World Online: Eurycoma longifolia.
2. EFSA: Safety of Eurycoma longifolia root extract as a novel food.
3. Tongkat Ali and erectile function: systematic review and meta-analysis.
4. E. longifolia and total testosterone: systematic review and meta-analysis.
5. E. longifolia water extract in men: randomized trial.

---

Bài viết này giải thích về nguồn gốc nguyên liệu, phạm vi nghiên cứu và những lưu ý trước khi dùng. Vì không thể thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị cá nhân, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có triệu chứng kéo dài. Nếu xuất hiện các triệu chứng cấp tính và nghiêm trọng như khó thở hoặc giảm ý thức sau khi dùng, hãy gọi 119 hoặc đến phòng cấp cứu.