Nattokinase

Enzyme tách ra từ natto kéo dài như sợi chỉ

Có thể dùng nattokinase, vốn được cho là tốt cho việc phòng ngừa huyết khối, thay cho hoặc dùng cùng aspirin hay thuốc chống đông máu không? Câu trả lời ngắn gọn là không nên làm như vậy. Nattokinase chỉ là một enzyme phân giải protein do các vi sinh vật trong quá trình lên men natto tạo ra Bacillus subtilis thuộc nhóm này, và chưa có bằng chứng xác nhận đây là nguyên liệu an toàn để thay thế hoặc dùng cùng thuốc chống huyết khối kê đơn.

Tên gọi này bắt đầu từ hình ảnh nattokinase phân giải fibrin trong ống nghiệm, nên dễ khiến người ta nghĩ đến một viên nang “dọn sạch” huyết khối. Tuy nhiên, một đĩa đậu nành lên men và enzyme tinh chế, FU và mg, sự thay đổi của các chỉ dấu xét nghiệm đông máu và việc phòng ngừa thực tế nhồi máu cơ tim·đột quỵ là những vấn đề khác nhau. Bài viết này lần theo những điểm mà các hướng này tách rời nhau.

---

Khoảng cách ẩn chứa trong tên gọi

Nattokinase là enzyme phân giải protein được phát hiện trong chất nhớt kéo thành sợi của natto. Bacillus subtilis Enzyme này được tạo ra khi vi khuẩn thuộc nhóm đó lên men đậu nành. Trong ống nghiệm, người ta quan sát thấy enzyme phân giải fibrin, một khối sợi protein, và hình ảnh đó dẫn đến trực giác rằng nó “làm tan huyết khối”.

Tuy nhiên, có một khoảng cách giữa hình ảnh gợi lên từ tên gọi và vai trò thực tế trong cơ thể người. Việc phân giải fibrin trong ống nghiệm hoặc việc các chỉ dấu đông máu·tiêu sợi huyết thay đổi trong vài giờ sau một lần dùng không giống với kết quả lâm sàng cho thấy enzyme này chọn lọc làm tan huyết khối trong cơ thể để phòng ngừa đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim. Chỉ dấu thay đổi không có nghĩa là biến cố đã giảm.

Một đĩa natto và một viên nang

Từ “nattokinase” khiến thực phẩm natto và enzyme tinh chế trông như một thể thống nhất.

Một đĩa natto chứa đồng thời nhiều thành phần như protein đậu nành·vi khuẩn lên men·vitamin K2. Trong khi đó, sản phẩm nattokinase tinh chế là dạng bào chế trong đó enzyme được tách·tinh chế để điều chỉnh hoạt tính enzyme. Vì thành phần của chúng khác nhau, không thể đọc lẫn các nghiên cứu về thực phẩm natto với các nghiên cứu về thực phẩm bổ sung.

FU ghi trên sản phẩm là fibrinolytic units, tức đơn vị hoạt tính enzyme. Không thể đọc nó như trọng lượng mg đơn thuần. Con số 2,000 FU chỉ là đơn vị hoạt tính, không tự động tương đương với số mg nguyên liệu, lượng natto ăn vào hoặc hoạt tính của sản phẩm khác công ty.

Tín hiệu nhỏ từ huyết áp và khoảng trống phía sau

Nhiều nghiên cứu trên người tập trung vào huyết áp. Trong một thử nghiệm bắt chéo dùng một lần trên 12 nam giới khỏe mạnh, một số chỉ dấu đông máu·tiêu sợi huyết thay đổi trong vài giờ sau khi dùng 2,000 FU, nhưng thử nghiệm này không đánh giá việc điều trị huyết khối hay phòng ngừa biến cố.

Trong một thử nghiệm theo dõi 86 người trưởng thành bị tiền tăng huyết áp·tăng huyết áp độ 1 trong 8 tuần, huyết áp tâm thu·tâm trương được báo cáo là giảm nhẹ ở liều 2,000 FU. Tuy nhiên, số người tham gia ít và kết quả này không cho thấy có thể thay thế thuốc điều trị trong thời gian dài. Một phân tích gộp 6 thử nghiệm với 546 người cho thấy tín hiệu huyết áp giảm trung bình khoảng 3.5/2.3 mmHg, nhưng không xác nhận cải thiện lipid, đồng thời số lượng nghiên cứu và sản phẩm còn hạn chế.

Mặc dù có những tín hiệu nhỏ như vậy, kỳ vọng này không được củng cố trong các thử nghiệm dài hơn và có nhiều người tham gia hơn. Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên theo dõi 265 người trưởng thành nguy cơ thấp trong khoảng 3 năm, 2,000 FU không cải thiện độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh·độ cứng động mạch·huyết áp·các chỉ dấu đông máu và viêm so với giả dược. Đây là điểm mà sự thay đổi ngắn hạn của các chỉ dấu tách khỏi kết quả dài hạn về sức khỏe động mạch.

Vì sao không thể đặt cạnh aspirin·warfarin

Vậy cần xem xét điều gì? Điều đầu tiên cần xem xét là các thuốc đang dùng.

Không được tự ý dùng nattokinase cùng aspirin·clopidogrel·warfarin·thuốc chống đông máu tác dụng trực tiếp, hoặc dùng nattokinase thay cho thuốc kê đơn. Đã có một báo cáo ca xuất huyết tiểu não ở một bệnh nhân từng có vi xuất huyết não trong khi dùng aspirin. Tuy nhiên, chỉ từ một ca này không thể xác định quan hệ nhân quả hay tỷ lệ xảy ra, nhưng nó cho thấy độ an toàn khi dùng cùng thuốc chống huyết khối chưa được thiết lập.

Thực phẩm natto có nhiều vitamin K nên có vấn đề riêng khi dùng cùng warfarin. Cần kiểm tra sản phẩm tinh chế có chứa K2 hay không trên nhãn hoặc bằng xét nghiệm. Nếu có tiền sử bệnh chảy máu·xuất huyết não hoặc xuất huyết đường tiêu hóa, hoặc sắp phẫu thuật·làm thủ thuật, hãy thông báo cho nhân viên y tế về sản phẩm và FU, đồng thời không tự quyết định thời điểm ngừng dùng.

Việc dùng cùng và phẫu thuật, hoàn cảnh cá nhân thu hẹp lựa chọn

Nếu dị ứng đậu nành, đang mang thai·cho con bú·là trẻ em, do còn thiếu dữ liệu về độ an toàn khi sử dụng liều cao trong thời gian dài, nguyên tắc là không dùng khi chưa có chỉ dẫn của nhân viên y tế.

Nếu xuất hiện đau đầu dữ dội đột ngột, liệt một bên, nói ngọng, phân đen, nôn ra máu hoặc chảy máu không cầm, cần gọi ngay 119 hoặc đến phòng cấp cứu để được đánh giá. Bất kể có dùng cùng thuốc hay không, cần xử trí đây như dấu hiệu chảy máu.

Trục so sánh: điều gì không thể đặt lên cùng một thước đo

Khi đánh giá nguyên liệu này, ba cặp phân biệt là rất quan trọng.

Phân loại	Vì sao không thể đặt lên cùng một thước đo
Thực phẩm natto vs nattokinase tinh chế	Thực phẩm gồm đậu nành·vi khuẩn lên men·vitamin K2 và sản phẩm chỉ tách riêng enzyme có thành phần khác nhau
FU vs mg	FU là đơn vị hoạt tính enzyme còn mg là trọng lượng nguyên liệu
Phân giải fibrin trong ống nghiệm·chỉ dấu đông máu vs huyết khối·đột quỵ·nhồi máu cơ tim	Sự thay đổi của các chỉ dấu không chứng minh việc phòng ngừa biến cố lâm sàng

Bảng này không chỉ nhằm sắp xếp đúng hình thức, mà còn cho thấy kỳ vọng bắt nguồn từ đâu và nên dừng lại ở đâu.

Tiêu chuẩn thực tế cần kiểm tra hôm nay

Cuối cùng, hãy quay lại điểm bắt đầu. Nếu cân nhắc dùng nattokinase, trước hết cần kiểm tra 3 điều. Thứ nhất, đó là thực phẩm natto hay enzyme tinh chế, và trên nhãn thể hiện FU mỗi ngày, mg nguyên liệu·chủng vi khuẩn·kiểm nghiệm hoạt tính như thế nào. Thứ hai, bạn có đang dùng aspirin·clopidogrel·warfarin·thuốc chống đông máu tác dụng trực tiếp·thuốc giảm đau chống viêm hoặc thuốc huyết áp hay không. Thứ ba, mục tiêu là phòng ngừa huyết khối·huyết áp·cholesterol, và bạn có bệnh chảy máu·vi xuất huyết não·sắp phẫu thuật·dị ứng đậu nành hay không.

Thay vì chỉ chú ý đến tên gọi “enzyme làm tan huyết khối”, trước hết cần kiểm tra đó là natto hay enzyme tinh chế, FU, thuốc chống huyết khối đang dùng, phẫu thuật và nguy cơ chảy máu, đồng thời xem xét khoảng cách giữa những thay đổi của các chỉ dấu và kết quả phòng ngừa thực tế đối với bệnh tim mạch và mạch máu não.

Tài liệu tham khảo

1. Natto and nattokinase structural background.
2. Nattokinase cardiovascular risk factors: systematic review and meta-analysis.
3. Nattokinase and atherothrombotic prevention: 3-year randomized trial.
4. Nattokinase and blood pressure: randomized trial.
5. Single-dose nattokinase and coagulation markers: randomized crossover trial.
6. Cerebellar hemorrhage with nattokinase and aspirin: case report.

---

Bài viết này giải thích về nguồn gốc nguyên liệu, phạm vi nghiên cứu và những lưu ý trước khi dùng. Vì không thể thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị cá nhân, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có triệu chứng kéo dài. Nếu xuất hiện các triệu chứng cấp tính và nghiêm trọng như khó thở hoặc giảm ý thức sau khi dùng, hãy gọi 119 hoặc đến phòng cấp cứu.