Silicon

Từ nguyên tố trong đất đến khoáng chất collagen

Silicon được cho là tốt cho tóc·móng tay hoặc xương có cần được dùng riêng dưới dạng thực phẩm bổ sung silica không?
Cho đến nay, chưa xác lập được silicon có phải là chất dinh dưỡng thiết yếu đối với con người hay không, cũng như tình trạng thiếu hụt hoặc lượng khuyến nghị. Vì vậy, không có cơ sở để nói rằng người bình thường nhất thiết phải bổ sung silicon. Tuy nhiên, dù dễ nhầm lẫn vì có nhiều tên gọi, vẫn đáng xem xét nguyên tố này đi vào bữa ăn và viên nang của chúng ta dưới dạng nào.

Silicon là một nguyên tố phổ biến trong đất và đá. Nó góp phần làm thân cây trở nên cứng cáp. Silicon cũng có trong bia, ngũ cốc, rau củ và một số loại nước khoáng. Tuy nhiên, khi bàn về chức năng sức khỏe của nguyên tố này, dạng hóa học rất quan trọng. Trong thực phẩm và nước, silicon chủ yếu tồn tại dưới dạng axit silicic hoặc silicat. Silicon dioxide, axit orthosilicic, axit orthosilicic ổn định bằng choline và calcium silicate là những dạng không thể gọi thay thế cho nhau. Silica chống vón dùng làm phụ gia thực phẩm và silicon dạng hấp thu trong thực phẩm bổ sung cũng khác nhau về mục đích và lượng phơi nhiễm.

---

Sự nhầm lẫn đầu tiên do có quá nhiều tên gọi

Silicon, silica và axit orthosilicic thường được dùng lẫn lộn trong đời sống. Tuy nhiên, dạng hóa học, độ tan và tỷ lệ hấp thu của chúng không giống nhau. Đây là lý do cần xem riêng tên nguyên liệu trên nhãn và lượng quy đổi thành silicon. Ví dụ, axit orthosilicic ổn định bằng choline là dạng được sử dụng trong một số nghiên cứu về thực phẩm bổ sung cụ thể, còn calcium silicate là một dạng bào chế khác. Dưới cùng tên gọi “silicon” có thể có các thành phần đi kèm khác nhau.

“Silica” đôi khi chỉ silicon dioxide, nhưng cũng có thể được dùng như tên gọi chung cho nguyên liệu thực phẩm bổ sung. Tuy nhiên, silica chống vón dùng làm phụ gia thực phẩm là silica vô định hình dùng để ăn vào. Đây là vấn đề khác với nguy hại của bụi silica tinh thể hít phải tại nơi làm việc. Dĩ nhiên cần tránh hít phải sản phẩm dạng bột, nhưng phân biệt hai loại này là điểm khởi đầu để nhận thức về an toàn.

---

Silicon trong thực phẩm và silicon trong viên nang đi qua những con đường khác nhau

Có thể xác nhận rằng bia, ngũ cốc, rau củ và một số loại nước khoáng có chứa silicon. Tuy nhiên, tình trạng thiếu silicon và lượng cần thiết phải hấp thu ở người chưa được xác lập. Điều đó có nghĩa là hiện chưa có tiêu chuẩn chính thức để đánh giá liệu chúng ta đã hấp thu đủ silicon từ thực phẩm hay cần bổ sung thêm bằng thực phẩm bổ sung.

Trước hết cần phân biệt đó là silicon trong thực phẩm, phụ gia silicon dioxide hay sản phẩm axit orthosilicic·dạng ổn định bằng choline·calcium silicate. Như đã nói, silicon dioxide trong thực phẩm, axit orthosilicic tan trong nước, axit orthosilicic ổn định bằng choline và calcium silicate là những dạng không thể gọi thay thế cho nhau. Khi chọn sản phẩm, không chỉ xem tên nguyên liệu mà còn phải xem lượng quy đổi thành silicon và các thành phần đi kèm như choline hoặc calcium.

---

Vì sao silicon được kỳ vọng có lợi cho collagen và xương

Có các nghiên cứu trên tế bào·động vật cho thấy silicon liên quan đến quá trình tổng hợp collagen hoặc phản ứng của tế bào xương. Tuy nhiên, đây không phải là kết quả lâm sàng chứng minh rằng dùng một thực phẩm bổ sung cụ thể sẽ cải thiện mật độ xương hoặc tóc. Không thể khẳng định hiện tượng quan sát được ở tế bào và động vật cũng xuất hiện theo cách tương tự ở người.

Trong một thử nghiệm kéo dài 20 tuần trên 50 phụ nữ có da bị tổn thương do ánh sáng, 10 mg silicon dưới dạng axit orthosilicic ổn định bằng choline đã cải thiện một số chỉ số bề mặt da. Tuy nhiên, tình trạng dễ tổn thương của tóc và móng tay được đánh giá chủ quan so với trước khi bắt đầu thử nghiệm, và đây là một nghiên cứu nhỏ về một sản phẩm cụ thể. Trong một thử nghiệm kéo dài 12 tháng, phân ngẫu nhiên 184 phụ nữ bị giảm mật độ xương, tất cả các nhóm đều dùng calcium·vitaminD cùng lúc; chỉ một số chỉ dấu tạo xương thay đổi ở một số liều, còn mật độ xương cột sống thắt lưng không thay đổi đáng kể.

Thử nghiệm trên 166 bệnh nhân thoái hóa khớp gối không xác nhận được hiệu quả khác biệt giữa các nhóm về đau·chức năng·chỉ dấu sụn trong toàn bộ quần thể, mà chỉ báo cáo tín hiệu ở phân nhóm nam giới. Nghiên cứu hấp thu cho thấy silicon trong máu tăng sau khi bổ sung chỉ chứng minh silicon đã đi vào cơ thể, không chứng minh tóc mọc, phòng ngừa gãy xương hoặc điều trị viêm khớp.

---

Ba khoảng cách dễ gây nhầm lẫn khi diễn giải kết quả nghiên cứu

Nồng độ trong máu, chỉ dấu tạo xương, mật độ xương, gãy xương và thay đổi của tóc là những giai đoạn khác nhau. Nồng độ silicon trong máu tăng không có nghĩa là xương trở nên chắc hơn hoặc tóc mọc. Ngay cả khi một số chỉ dấu tạo xương thay đổi, nếu mật độ xương cột sống thắt lưng không thay đổi đáng kể thì cũng không thể liên hệ điều đó với nguy cơ gãy xương thực tế.

Vậy cần xem xét điều gì? Cần xem số lượng đối tượng nghiên cứu, các thực phẩm bổ sung dùng đồng thời, chỉ số được đo và mức độ gần của chỉ số đó với kết quả sức khỏe thực tế. Sự cải thiện chỉ dấu trong một nghiên cứu nhỏ về một sản phẩm cụ thể chỉ là manh mối cho nghiên cứu tiếp theo, vẫn còn cách xa việc chuyển thành hiệu quả mà cá nhân có thể kỳ vọng.

---

Khi dùng cùng với các loại thực phẩm chức năng hoặc thuốc khác

Các sản phẩm silicon có thành phần đi kèm như choline·calcium·chiết xuất thực vật khác nhau tùy dạng bào chế. Vì vậy, cần kiểm tra tổng lượng cũng như dị ứng·tương tác đối với toàn bộ sản phẩm. Cũng cần xem bạn có dùng đồng thời sản phẩm phối hợp chứa calcium·vitaminD hay không. Giống như trong thử nghiệm về giảm mật độ xương, tất cả các nhóm đều dùng calcium·vitaminD cùng lúc, khi kỳ vọng lợi ích cho sức khỏe xương cần xem xét toàn bộ thành phần phối hợp chứ không chỉ silicon đơn lẻ.

Dữ liệu an toàn về việc sử dụng liều cao trong thời gian dài ở người mắc bệnh thận, phụ nữ mang thai·đang cho con bú và trẻ em còn thiếu. Nên tránh tự ý sử dụng. Hãy cẩn thận để không hít phải sản phẩm dạng bột và nhớ rằng các thành phần đi kèm sẽ khác nhau tùy theo dạng bào chế.

---

Những dấu hiệu dễ bị bỏ sót trong hoàn cảnh cá nhân

Loãng xương·rụng tóc·móng tay dễ gãy có nhiều nguyên nhân như sắt·tuyến giáp·bệnh da·thuốc. Điều quan trọng là không trì hoãn xét nghiệm và điều trị tiêu chuẩn để dùng sản phẩm silicon. Đau xương kéo dài·giảm chiều cao·gãy xương do va chạm nhẹ hoặc rụng tóc từng mảng đột ngột không nên chỉ theo dõi bằng thực phẩm bổ sung mà cần đi khám.

Bạn cũng nên tự hỏi mình đang chọn sản phẩm vì kỳ vọng điều gì trong số tóc·móng tay·da·khớp·loãng xương. Lượng quy đổi thành silicon và mức độ phù hợp của các thành phần khác sẽ khác nhau tùy vào lĩnh vực bạn kỳ vọng cải thiện.

---

Tổng kết sự khác biệt với các nguyên liệu tương tự

Silicon silicon và silicon dioxide silica là khác nhau. Silicon trong phụ gia thực phẩm·thực phẩm và thực phẩm bổ sung dạng hấp thu cũng khác nhau về mục đích và lượng phơi nhiễm. Axit orthosilicic·dạng ổn định bằng choline·calcium silicate là những dạng bào chế khác nhau. Nồng độ trong máu·chỉ dấu tạo xương và mật độ xương·gãy xương·thay đổi của tóc là những chỉ số ở các giai đoạn khác nhau, ngay cả trong cùng một kết quả nghiên cứu.

Nói cách khác, một câu “silicon tốt” có thể che lấp tất cả những khác biệt này. Cần phân biệt chính khoảng cách đó.

---

Tiêu chuẩn thực tế cần kiểm tra hôm nay

Hãy kiểm tra dạng hóa học chính xác, lượng quy đổi thành silicon và các thành phần phối hợp, thay vì chỉ dựa trên tên silica hoặc khoáng chất collagen. Trước hết cần xem xét khoảng cách giữa tín hiệu của các chỉ dấu trong những nghiên cứu nhỏ trên từng sản phẩm và các kết quả thực tế như gãy xương·rụng tóc. Vì chưa có cơ sở để khẳng định cần bổ sung riêng một nguyên tố chưa được xác lập là chất dinh dưỡng thiết yếu ở người, thái độ thận trọng đối với nguyên liệu này là xem xét toàn bộ sản phẩm, với điều kiện không thay thế phương pháp điều trị hoặc xét nghiệm hiện có.

Tài liệu tham khảo

1. eCFR 21 CFR 172.480: Silicon dioxide as a food additive.
2. EFSA: Calcium silicate and silicon dioxide or silicic acid gel added to food supplements.
3. Choline-stabilized orthosilicic acid and skin, nails and hair: randomized trial.
4. Choline-stabilized orthosilicic acid with calcium and vitamin D in osteopenic women: randomized trial.
5. Choline-stabilized orthosilicic acid in knee osteoarthritis: randomized trial.
6. Silicon supplementation for bone health: umbrella review.

---

Bài viết này giải thích về nguồn gốc nguyên liệu, phạm vi nghiên cứu và những lưu ý trước khi dùng. Vì không thể thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị cá nhân, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có triệu chứng kéo dài. Nếu xuất hiện các triệu chứng cấp tính và nghiêm trọng như khó thở hoặc giảm ý thức sau khi dùng, hãy gọi 119 hoặc đến phòng cấp cứu.