Ergothioneine

Phân tử chứa lưu huỳnh có tên bắt nguồn từ nấm cựa gà, dưới biệt danh “vitamin trường thọ”

Ergothioneine trong nấm có thể được dùng dưới dạng thực phẩm bổ sung để làm chậm quá trình lão hóa não hoặc chứng sa sút trí tuệ không? Chỉ dựa trên các nghiên cứu trên người cho đến nay thì khó khẳng định là có. Ergothioneine là một phân tử đáng chú ý, nhưng việc thu nhận từ thực phẩm, dùng viên nang có độ tinh khiết cao, sức khỏe của những người có nồng độ ergothioneine trong máu cao và tác động nhân quả của thực phẩm bổ sung là những vấn đề khác nhau.

Nguyên liệu này có tên bắt nguồn từ nấm cựa gà, còn con người chủ yếu hấp thu qua nấm. Gần đây, cùng với kỳ vọng ngày càng tăng về tác dụng chống oxy hóa và làm chậm lão hóa, các sản phẩm L-ergothioneine có độ tinh khiết cao cũng ngày càng nhiều. Tuy nhiên, kỳ vọng càng lớn thì càng cần phân biệt chính xác điều gì đã được xác nhận và điều gì vẫn chưa rõ.

---

Bối cảnh nảy sinh câu hỏi: Vì sao là ergothioneine

Ergothioneine là một dẫn xuất histidine chứa lưu huỳnh, được vi khuẩn và nấm tổng hợp. PubChem cũng mô tả chất này như vậy và cho biết nó được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm, bao gồm nấm. Con người không tự tổng hợp được ergothioneine nên thu nhận chất này từ các thực phẩm như nấm, một số loại đậu, ngũ cốc và nội tạng.

Một đĩa nấm ăn được, chiết xuất nấm và viên nang L-ergothioneine có độ tinh khiết cao được tạo ra bằng quá trình lên men hoặc tổng hợp đều mang tên “ergothioneine”, nhưng lượng ergothioneine thực tế và các thành phần khác đi kèm lại khác nhau. Việc cùng được gọi bằng một cái tên lại chính là điểm khiến lựa chọn trở nên khó khăn.

---

Bản chất của nguyên liệu: Ý nghĩa của việc có chất vận chuyển

Cơ thể người có chất vận chuyển OCTN1 giúp hấp thu và tái hấp thu ergothioneine. Việc có một chất vận chuyển chuyên biệt cho thấy khả năng phân tử này có thể đảm nhiệm một vai trò quan trọng nào đó về mặt sinh lý. Tuy nhiên, sự tồn tại của chất vận chuyển không có nghĩa là thiếu ergothioneine sẽ gây bệnh hoặc ergothioneine có địa vị như một vitamin thiết yếu.

Đây là mâu thuẫn đầu tiên trong câu chuyện về ergothioneine. Việc một chất có ý nghĩa thú vị về mặt sinh học và việc đã chứng minh được chức năng đối với sức khỏe là hai vấn đề ở những cấp độ khác nhau.

---

Lý do hình thành kỳ vọng: Tác dụng chống oxy hóa và biệt danh “vitamin trường thọ”

Ergothioneine được xem là một chất chống oxy hóa và có giả thuyết cho rằng chất này có thể giúp giảm tổn thương tế bào. Những giả thuyết như vậy đã dẫn đến biệt danh “vitamin trường thọ”. Tuy nhiên, biệt danh chỉ phản ánh hoạt động tiếp thị hoặc kỳ vọng, không phải kết quả lâm sàng.

Trong các nghiên cứu dùng ergothioneine ngắn hạn ở người trưởng thành khỏe mạnh, đã xác nhận chất này được hấp thu và duy trì trong máu, nhưng những thay đổi về tổn thương oxy hóa hoặc các dấu ấn viêm phần lớn không có ý nghĩa thống kê. Có một khoảng cách giữa việc chất này đi vào máu và việc nó tạo ra những thay đổi sinh lý rõ rệt.

---

Sự khác biệt giữa thực phẩm và viên nang: Dùng gì và dùng bao nhiêu

Nấm ăn được là một cách tự nhiên để hấp thu ergothioneine. Tuy nhiên, hàm lượng thay đổi tùy loại nấm, bộ phận của nấm và cách chế biến, đồng thời được dùng cùng các chất dinh dưỡng khác. Chiết xuất hoặc bột nấm ở dạng cô đặc, nhưng phương pháp chiết xuất và hàm lượng các thành phần khác nhau tùy từng sản phẩm.

Viên nang L-ergothioneine có độ tinh khiết cao là dạng chứa nguyên liệu được tạo ra bằng quá trình lên men hoặc tổng hợp với độ tinh khiết cao. Điểm quan trọng là không thể cho rằng ba sản phẩm sẽ có cùng tác dụng chỉ vì cùng mang tên “ergothioneine”. Thực phẩm cần được đánh giá trong bối cảnh của thực phẩm, chiết xuất trong bối cảnh của chiết xuất, còn viên nang có độ tinh khiết cao cần được xem xét theo bối cảnh an toàn và nghiên cứu tương ứng.

---

Khoảng cách giữa nồng độ trong máu và tác dụng bổ sung: Quan sát và nhân quả

Trong một nghiên cứu quan sát trên 3,236 người không mắc bệnh tim mạch, nồng độ ergothioneine cao có liên quan đến chế độ ăn lành mạnh và liên quan với nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cũng như tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn. Tuy nhiên, đây không phải là nghiên cứu kiểm tra tác dụng của thực phẩm bổ sung.

Lý do những người có nồng độ ergothioneine cao có thể khỏe mạnh hơn không nhất thiết chỉ do phân tử này. Những người ăn nhiều nấm và thực phẩm có nguồn gốc thực vật có thể có chất lượng chế độ ăn tổng thể tốt hơn. Nói cách khác, ergothioneine có thể là dấu hiệu của một chế độ ăn lành mạnh. Đây là lý do không thể khẳng định rằng việc tạo ra cùng một nồng độ bằng viên nang sẽ mang lại cùng kết quả sức khỏe.

---

Thử nghiệm thí điểm về trí nhớ và chứng sa sút trí tuệ: Hy vọng và giới hạn

Trong một nghiên cứu thí điểm kéo dài 1 năm trên 19 người bị suy giảm nhận thức nhẹ, khi dùng 25 mg 3 lần mỗi tuần, nghiên cứu báo cáo một số tín hiệu trong các bài kiểm tra học tập và chỉ dấu chuỗi nhẹ của sợi thần kinh. Thời gian 1 năm không phải là ngắn, nhưng chỉ có 19 người được đăng ký và số người hoàn tất chỉ là 14.

Nghiên cứu này không có quy mô đủ để xác định tác dụng phòng ngừa chứng sa sút trí tuệ hoặc cải thiện trí nhớ ở người nói chung. Tuy nhiên, nghiên cứu có thể cung cấp manh mối để thiết kế các thử nghiệm quy mô lớn hơn tiếp theo. Nói cách khác, ở thời điểm hiện tại, chưa có đủ căn cứ để lựa chọn sản phẩm với mục đích làm chậm quá trình lão hóa não.

---

Tính an toàn và dùng phối hợp: Đã xác nhận đến đâu

Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) đã đánh giá một loại L-ergothioneine tổng hợp cụ thể là an toàn trong các điều kiện sử dụng được đề xuất. Tuy nhiên, đây chỉ là kết luận về tính an toàn của nguyên liệu đó; không có nghĩa EFSA đã phê duyệt hiệu quả cải thiện chức năng nhận thức hoặc làm chậm lão hóa, cũng không có nghĩa là chất lượng của mọi sản phẩm đều được bảo đảm.

Điều kiện bổ sung cho người trưởng thành của EFSA, với tối đa 30 mg mỗi ngày, và kịch bản sử dụng làm phụ gia thực phẩm là đánh giá dành cho một nguyên liệu tổng hợp có độ tinh khiết cao cụ thể. Không nên áp dụng nguyên trạng đánh giá này cho các chiết xuất nấm khác hoặc sản phẩm phối hợp. Dù trong đánh giá bổ sung năm 2017, biên độ an toàn trong các kịch bản phơi nhiễm ở người mang thai và đang cho con bú được công nhận, điều đó không phải là căn cứ cho việc tự dùng liều cao trong thời kỳ mang thai hoặc cho con bú để phòng bệnh.

Dữ liệu dài hạn, quy mô lớn về tính an toàn ở người và dữ liệu về tương tác thuốc còn hạn chế. Nếu bạn mắc bệnh gan, bệnh thận hoặc đang dùng nhiều loại thuốc, cần thông báo sản phẩm cho nhân viên y tế hoặc dược sĩ. Nếu xuất hiện suy giảm trí nhớ mới, khó định hướng đường đi hoặc thay đổi chức năng sinh hoạt hằng ngày, không nên chỉ theo dõi bằng thực phẩm bổ sung mà cần được đánh giá nguyên nhân và điều trị theo tiêu chuẩn.

---

Những câu hỏi cần xem xét lại trước khi lựa chọn

Vậy cần xem xét điều gì? Trước hết, cần xác định sản phẩm là nấm ăn, bột nấm, chiết xuất phối hợp hay L-ergothioneine có độ tinh khiết cao; đồng thời kiểm tra hàm lượng thực tế và phương pháp sản xuất. Thứ hai, cần phân biệt đây là kỳ vọng phòng bệnh ở người khỏe mạnh hay là chẩn đoán suy giảm nhận thức nhẹ hoặc tình trạng suy giảm trí nhớ đang tiến triển. Trong trường hợp sau, điều quan trọng hơn là bạn đã được đánh giá và điều trị bằng các phương pháp đã được kiểm chứng hay chưa.

Thứ ba, cần kiểm tra bạn có đang mang thai, cho con bú hoặc là trẻ em hay không; có mắc bệnh gan, bệnh thận hay không; và có đang dùng đồng thời nhiều chất chống oxy hóa hoặc sản phẩm từ nấm hay không. Tính phù hợp có thể khác nhau tùy dạng sản phẩm và hoàn cảnh cá nhân, ngay cả khi nguyên liệu mang cùng một tên.

---

Khác biệt với các nguyên liệu tương tự: So sánh theo bối cảnh, không chỉ theo tên gọi

Khi đánh giá ergothioneine, trước hết cần phân biệt nấm ăn được với L-ergothioneine có độ tinh khiết cao. Tiếp theo, cần xem xét khoảng cách giữa cơ chế chống oxy hóa và chất vận chuyển với kết quả lâm sàng thực tế về trí nhớ và chứng sa sút trí tuệ. Đồng thời, cần phân biệt nghiên cứu quan sát nồng độ trong máu với thử nghiệm ngẫu nhiên về thực phẩm bổ sung. Cuối cùng, cần nhớ rằng điều kiện cho phép về tính an toàn và hiệu quả phòng bệnh là hai đánh giá khác nhau.

Bốn trục so sánh này đều ẩn sau tên gọi, khiến người tiêu dùng dễ đưa ra quyết định chỉ dựa trên một từ “ergothioneine”.

---

Tiêu chí đánh giá cuối cùng: mg và quy mô nghiên cứu quan trọng hơn biệt danh

Cần đánh giá dựa trên lượng mg thực tế của thực phẩm, dịch chiết và nguyên liệu có độ tinh khiết cao, thay vì biệt danh “vitamin trường thọ”. Nếu có thay đổi về trí nhớ, điều quan trọng hơn là được đánh giá và tiếp nhận các biện pháp phòng ngừa, điều trị đã được kiểm chứng trước, thay vì trì hoãn để dùng viên nang.

Ergothioneine là một phân tử đáng chú ý và có thể sẽ có thêm nhiều nghiên cứu trong tương lai. Tuy nhiên, phân biệt rõ những gì đã được xác nhận hiện nay với những gì mới chỉ được kỳ vọng là cách tiếp cận sáng suốt đối với nguyên liệu này.

Tài liệu tham khảo

1. PubChem: Ergothioneine.
2. EFSA: Safety of synthetic L-ergothioneine as a novel food.
3. Pure ergothioneine in healthy adults: uptake and biomarker study.
4. Ergothioneine, cardiovascular disease and mortality: cohort study.
5. Ergothioneine for mild cognitive impairment: randomized pilot study.

---

Bài viết này giải thích về nguồn gốc nguyên liệu, phạm vi nghiên cứu và những lưu ý trước khi dùng. Vì không thể thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị cá nhân, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có triệu chứng kéo dài. Nếu xuất hiện các triệu chứng cấp tính và nghiêm trọng như khó thở hoặc giảm ý thức sau khi dùng, hãy gọi 119 hoặc đến phòng cấp cứu.