Vitamin B12

Ngã rẽ hấp thu ẩn sau “vitamin năng lượng” màu đỏ

Nếu mệt mỏi nên uống vitamin B12 hoặc tiêm thì năng lượng có tăng ngay không?
Đối với những người được xác nhận là bị thiếu hụt, đây có thể là manh mối để hồi phục, nhưng đối với những người có chỉ số bình thường, đây không phải là phương pháp phổ biến để giải quyết tình trạng mệt mỏi. B12 là một loại vitamin tan trong nước thuộc nhóm cobalamin, tham gia vào quá trình hình thành tế bào máu và chức năng của hệ thần kinh. Nó có trong thịt, cá, trứng, sữa, thực phẩm tăng cường, thực phẩm bổ sung dạng uống hoặc ngậm dưới lưỡi, và các mũi tiêm theo đơn thuốc. Tuy nhiên, điểm mấu chốt là việc thiếu hụt do ăn uống, rối loạn hấp thu, điều trị thiếu hụt và uống để chăm sóc sức khỏe khi chỉ số bình thường là những tình huống hoàn toàn khác nhau.

Chúng ta cần phải phân biệt rõ khoảng cách đó.

Một biểu hiện khác của thiếu hụt có thể bị bỏ sót nếu chỉ bắt đầu từ tình trạng mệt mỏi

Thiếu B12 có thể gây không chỉ thiếu máu hồng cầu khổng lồ mà còn các triệu chứng thần kinh như tê bì, vấn đề về thăng bằng và thay đổi nhận thức. Đặc biệt, triệu chứng thần kinh vẫn có thể xuất hiện ngay cả khi thiếu máu không rõ rệt, vì vậy chỉ bổ sung B12 do cảm thấy mệt mỏi có thể khiến bạn bỏ sót vấn đề. Người cao tuổi, người bị thiếu máu ác tính, mắc bệnh đường tiêu hóa hoặc từng phẫu thuật, cũng như người ăn chay hoặc thuần chay có nguy cơ thiếu hụt cao hơn. Vậy cần chú ý điều gì? Thay vì chỉ dựa vào tình trạng mệt mỏi để bắt đầu bổ sung, điều quan trọng là xác nhận tình trạng thiếu hụt bằng xét nghiệm và trước tiên đánh giá mình thuộc nhóm nguy cơ nào.

Lý do kỳ vọng: Sự cám dỗ của homocysteine và tiêm năng lượng

Có lý do khiến mọi người kỳ vọng B12 mang lại sức sống. Khi cơ chế làm giảm homocysteine được biết đến, nó đã được liên kết với việc phòng ngừa bệnh tim mạch, nhưng việc giảm homocysteine không đồng nghĩa với việc giảm tỷ lệ mắc bệnh tim mạch. ODS hiện không ủng hộ mối liên hệ giữa việc bổ sung và giảm nguy cơ tim mạch. Ngoài ra, trong một đánh giá gồm 16 thử nghiệm ngẫu nhiên bao gồm 6,276 người không bị thiếu hụt hoặc không mắc bệnh thần kinh tiến triển, việc bổ sung B12 đơn độc hoặc nhóm B không cải thiện các triệu chứng nhận thức hay trầm cảm, và dữ liệu về mệt mỏi vô căn cũng không đủ để đánh giá hiệu quả. Nói cách khác, việc bổ sung B12 với mục đích tăng thêm năng lượng khi chỉ số đã ở mức bình thường là thiếu căn cứ.

Thực phẩm, thực phẩm tăng cường và cửa ngõ hấp thu

Sự hấp thu B12 liên quan đến axit dạ dày, yếu tố nội tại và chức năng hồi tràng. Vì vậy, nguyên nhân quan trọng không kém lượng ăn vào. Thực phẩm có nguồn gốc động vật là nguồn cung cấp chính, còn thực phẩm thực vật tự nhiên không phải là nguồn B12 đáng tin cậy. Khi ăn thuần chay, cần lập riêng kế hoạch sử dụng thực phẩm tăng cường hoặc sản phẩm bổ sung. Cũng cần nhớ rằng với sản phẩm liều cao, khi vượt quá khả năng hấp thu qua yếu tố nội tại, tỷ lệ hấp thu sẽ giảm đáng kể. Nói cách khác, ăn nhiều hơn không đồng nghĩa với hấp thu nhiều hơn theo tỷ lệ tương ứng.

Dạng uống, ngậm dưới lưỡi, dạng tiêm: lộ trình lâm sàng quan trọng hơn tên dạng bào chế

Chưa có bằng chứng cho thấy dạng ngậm dưới lưỡi hiệu quả hơn dạng uống. Khi bị rối loạn hấp thu nghiêm trọng hoặc thiếu hụt, đường điều trị theo đơn sẽ được lựa chọn phù hợp với bối cảnh lâm sàng. Tên sản phẩm như cyanocobalamin và methylcobalamin thường thu hút sự chú ý, nhưng lộ trình lâm sàng thực tế phụ thuộc vào mức độ thiếu hụt và tình trạng hấp thu. Điểm phân định quan trọng hơn loại cobalamin là bạn có bị thiếu hụt hay không, có rối loạn hấp thu hay không và có triệu chứng thần kinh hay không.

Nơi thuốc đang dùng và sản phẩm bổ sung gặp nhau

Metformin có thể cản trở sự hấp thu B12 và làm giảm chỉ số xét nghiệm. Các thuốc ức chế axit dạ dày như thuốc ức chế bơm proton và thuốc chẹn H2 có thể cản trở quá trình B12 tách khỏi thức ăn, vì vậy người dùng lâu dài nên trao đổi với nhân viên y tế về tình trạng B12 của mình. Cũng có trường hợp dùng chồng sản phẩm vitamin tổng hợp hoặc vitamin nhóm B với sản phẩm B12 riêng biệt có hàm lượng cao. Cần nhớ rằng sản phẩm hàm lượng cao không thay thế cho việc đánh giá nguyên nhân mệt mỏi hoặc theo dõi điều trị thiếu hụt.

Tình trạng cá nhân và dấu hiệu an toàn

Trong trường hợp thiếu máu ác tính, thiếu hụt nghiêm trọng hoặc có triệu chứng thần kinh, đừng cố chịu đựng bằng các thực phẩm bổ sung thông thường tùy ý mà hãy tuân theo quy trình xét nghiệm và điều trị theo đơn thuốc. Đối với chế độ ăn thuần chay của phụ nữ mang thai, cho con bú hoặc trẻ sơ sinh, hãy xác nhận kế hoạch cung cấp dưỡng chất cho cha mẹ và trẻ với nhân viên y tế. Các triệu chứng như mất thăng bằng khi đi mới xuất hiện, tê bì tay chân tiến triển, suy nhược nghiêm trọng, khó thở, thay đổi ý thức cần được đánh giá nguyên nhân ngay lập tức thay vì lặp lại các mũi tiêm năng lượng. B12 có khả năng gây độc thấp nên không có mức tiêu thụ tối đa được thiết lập, nhưng việc an toàn không có nghĩa là việc uống liều cao không mục đích là chính đáng.

Giữa điều chỉnh thiếu hụt và mục tiêu tăng sinh lực khi nồng độ bình thường

Ngay cả khi nguyên liệu tương tự nhau, mục đích sử dụng có thể khác nhau. Điều chỉnh thiếu hụt phải dựa trên xét nghiệm và theo dõi. Mục tiêu tăng sinh lực khi nồng độ bình thường có bằng chứng nghiên cứu còn thiếu. Thực phẩm, thực phẩm tăng cường, dạng uống, ngậm dưới lưỡi và dạng tiêm được lựa chọn trong những tình huống khác nhau. Nếu làm mờ ranh giới này, B12 rất dễ bị nhìn như một mũi tiêm năng lượng vạn năng.

Tiêu chuẩn kiểm tra hôm nay

Thay vì chỉ chú ý đến tên gọi “vitamin năng lượng”, trước tiên cần xác định nguyên nhân mệt mỏi, xét nghiệm thiếu hụt, nguy cơ liên quan đến chế độ ăn, rối loạn hấp thu và thuốc đang dùng, cũng như liều lượng và theo dõi phù hợp hơn là dạng bào chế, đồng thời đánh giá tính cấp thiết của các triệu chứng thần kinh. B12 là chất dinh dưỡng quan trọng đối với người cần nó, nhưng nếu chưa xác nhận nhu cầu thì khó có thể chỉ tin vào nhãn màu đỏ.

Tài liệu tham khảo

1. NIH ODS Vitamin B12 fact sheet for health professionals.
2. Vitamin B12 supplementation, cognition, depression and fatigue: systematic review.
3. Vitamin B12 deficiency: clinical review.

---

Bài viết này giải thích về nguồn gốc nguyên liệu, phạm vi nghiên cứu và những lưu ý trước khi dùng. Vì không thể thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị cá nhân, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có triệu chứng kéo dài. Nếu xuất hiện các triệu chứng cấp tính và nghiêm trọng như khó thở hoặc giảm ý thức sau khi dùng, hãy gọi 119 hoặc đến phòng cấp cứu.