Thục địa

Cửu chưng cửu bộc (九蒸九曝), làm chín tinh chất trong lòng đất

Trong 《Bản thảo cương mục (本草綱目)》, Lý Thời Trân (李時珍) ghi về Thục địa hoàng (熟地黃) như sau: “填骨髓，長肌肉，生精血，補五臟、內傷不足，通血脈，利耳目，黑鬚髮.” Nghĩa là bổ sung tủy xương, nuôi dưỡng cơ nhục, sinh tinh huyết, bổ sung tình trạng hư tổn bên trong của ngũ tạng, làm thông huyết mạch, có lợi cho tai mắt và làm đen râu tóc. Cùng tác phẩm này ghi tính vị là “甘、微苦、微溫、無毒”, cho thấy đây là vị thuốc có vị ngọt, hơi đắng và hơi ấm. Vì vậy, Thục địa không chỉ là một loại rễ đơn thuần mà được xem là dược liệu đã trải qua quy trình bào chế lâu đời, làm chín phần tinh chất vốn có trong lòng đất.

Tên gọi Thục địa chứa đựng chính phương pháp chế biến. Rễ Sinh địa hoàng (生地黃) được hấp và phơi nhiều lần với rượu hoặc hoàng tửu (黃酒). Trong 《Thế Tông thực lục》, mục 「Địa lý chí」, có ghi theo “熟地黃烝作法” rằng trước khi có sương giá, cây được phủ bằng cỏ rồi đào lên, rưới rượu, hấp chín 9 lần và phơi nắng 9 lần. Đây được gọi là ‘cửu chưng cửu bộc (九蒸九曝)’. Dù là rễ của cùng một loài cây, Sinh địa và Thục địa có tính chất dược lý khác nhau sau quy trình này. Khác với hình ảnh thường gợi lên khi nói đến ‘thuốc bổ’, Thục địa có tác dụng mạnh và tính chất cô đọng, nên việc dùng cho ai, dùng bao nhiêu và dùng như thế nào cần được cân nhắc kỹ hơn.

《Bản thảo tùng tân (本草從新)》 viết: “一切肝腎陰虧，虛損百病，爲壯水之主藥”. Nghĩa là thuốc chủ yếu dùng cho nhiều chứng hư do âm của can và thận không đủ. Tuy nhiên, tác dụng bổ sung này không phải không có mặt trái. Theo ghi chép về dược liệu y học Trung Hoa trên theqi.com, Thục địa có tính “甘潤黏膩性較生地更甚, 能助濕滯氣, 妨礙消化”, nghĩa là vị ngọt, nhuận và nhầy dính hơn Sinh địa, có thể làm tăng thấp, gây khí trệ và cản trở tiêu hóa. Vì vậy, thuốc bổ không phải lúc nào cũng tốt cho tất cả mọi người; tùy tình trạng cơ thể, thuốc có thể trở thành gánh nặng.

Vì vậy, Thục địa chỉ phát huy đúng vai trò khi được sử dụng đúng vị trí trong bài thuốc. Tương tự như việc được dùng làm quân dược trong Lục vị địa hoàng thang (六味地黃湯) của 《Tiểu nhi dược chứng trực quyết (小兒藥證直訣)》, hoặc giữ một vai trò trong bổ huyết ở Tứ vật thang (四物湯) của 《Hòa tễ cục phương (和劑局方)》, Thục địa cần được phối hợp với các dược liệu khác. Dùng bao nhiêu, phối hợp với vị nào và dùng trong bao lâu, những tiêu chí này quyết định việc sử dụng Thục địa an toàn. Dưới đây, chúng tôi sẽ lần lượt hướng dẫn từng tiêu chí.

Tóm tắt nhanh

Thục địa đúng như tên gọi là ‘Sinh địa đã được làm chín’. Đây là cùng một loài cây với Sinh địa, nhưng qua quy trình bào chế lặp lại bằng rượu và hấp, nó trở thành một dược liệu bổ huyết, bổ âm có tính chất khác biệt. Bảng dưới đây tóm tắt đặc điểm cốt lõi và bản chất của dược liệu này.

Phân loại	Nội dung
Nguồn gốc	Tên Hán tự 熟地黃, Tên khoa học Rehmannia glutinosa (Gaertn.) Libosch. ex Fisch. & C.A.Mey., Rễ của Địa hoàng thuộc họ Huyền sâm, được bào chế bằng cách hấp và phơi nhiều lần với rượu hoặc hoàng tửu
Tính vị · Quy kinh	Vị ngọt, hơi ấm (甘，微溫); tác động đến kinh Can và kinh Thận (肝、腎)
Tên gọi khác phổ biến	Thục can địa hoàng (熟乾地黃)
Công năng ghi chép trong văn hiến	《Bản thảo cương mục》: bổ sung tủy xương, cơ nhục và tinh huyết; bổ hư tổn bên trong của ngũ tạng, làm thông huyết mạch và mang lại lợi ích; 《Bản thảo tùng tân》: thuốc chủ yếu để bổ thận thủy, làm đầy tủy xương, bổ ích chân âm và điều trị nhiều chứng hư tổn, bệnh tật
Chỉ định chính	Chóng mặt, ù tai, hư nhiệt, triệu chứng về xương, đổ mồ hôi ban đêm, đau lưng, tiểu nhiều do can thận âm hư (肝腎陰虛); vàng da mặt, hồi hộp, mất ngủ do huyết hư (血虛)
Phối hợp · Lưu ý	Là thuốc bổ có tính bổ dương, bổ âm; cần trao đổi với nhân viên y tế nếu có thấp đàm, khí uất nhiều, chướng bụng, chán ăn, phân lỏng, hoặc đang mang thai hay cho con bú

Dược liệu này có phù hợp với tôi không?

Thục địa là dược liệu có tác dụng bổ huyết và bổ âm mạnh, nhưng đồng thời cũng có tính chất đặc, dính và dễ gây cảm giác ngấy. Vì vậy, tùy thể trạng và triệu chứng, có người phù hợp rõ ràng nhưng cũng có người nên tránh. Vui lòng tham khảo 3 tiêu chí dưới đây.

• Trường hợp thông thường là ổn: Người có xu hướng huyết hư, âm hư với sắc mặt nhợt nhạt hoặc dễ mệt mỏi, khô miệng và họng, khó ngủ. Ngoài ra, phù hợp với người đang dùng các bài thuốc bổ huyết, bổ âm như Lục vị địa hoàng thang hoặc Tứ vật thang theo đơn của bác sĩ y học Hàn Quốc.
• Trường hợp cần thận trọng: Người thường xuyên chướng bụng, tiêu hóa chậm hoặc đi ngoài phân lỏng, cũng như phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú, nhất định phải trao đổi với bác sĩ y học Hàn Quốc trước khi sử dụng. Thục địa có thể làm tăng thấp và đàm hoặc làm chậm tiêu hóa, vì vậy người có xu hướng này cần được điều chỉnh liều lượng và cách phối hợp.
• Trường hợp nên tránh: Người cảm thấy bụng đầy tức, chướng bụng nhiều, chán ăn, đi ngoài phân lỏng, thuộc thể chất khí thấp (氣濕) hoặc đàm thấp, hoặc quá mẫn với Thục địa thì nên tránh dùng. Ngoài ra, nếu đang dùng thuốc Tây hoặc cân nhắc dùng dài ngày, liều cao, không tự dùng khi chưa trao đổi với nhân viên y tế.

Hỏi đáp thực tế Q&A

Chúng tôi đã tổng hợp những câu hỏi thường gặp nhất tại phòng khám về Thục địa. Vì dược liệu này có tác dụng bổ huyết, bổ âm mạnh, nên nhiều người quan tâm đến thời điểm, đối tượng và cách sử dụng. Dưới đây là câu trả lời trong phạm vi những thông tin đã được xác nhận.

Sinh địa và Thục địa có phải là cùng một loài cây không?

Cùng một loài cây, nhưng là hai dược liệu khác nhau. Cả hai đều thu được từ rễ của Địa hoàng thuộc họ Huyền sâm (Rehmannia glutinosa) nhưng phương pháp chế biến khác nhau. Sinh địa là rễ được đào lên rồi phơi khô, còn Thục địa trải qua quy trình bào chế hấp và phơi nhiều lần với rượu hoặc hoàng tửu. Qua quy trình này, tính chất thay đổi; từ trước đến nay, Sinh địa được phân biệt là dùng để thanh nhiệt, sinh tân huyết, còn Thục địa dùng để bổ huyết, bổ âm và ích tinh.

Có thể ngâm Thục địa uống như trà riêng được không?

Thục địa hoàng có tính nhớt và tính dầu mạnh, nên thay vì chỉ hãm bằng nước nóng, hình thức sử dụng truyền thống và phổ biến là tiễn thang (煎湯, sắc với nước). Về mặt dược phẩm, có các loại như bột chiết xuất Thục địa hoàng, với tiêu chuẩn cấp phép quy định liều dùng chia làm 3 lần mỗi ngày, mỗi ngày từ 3.80~9.51 g, uống trước bữa ăn hoặc giữa các bữa ăn. Tuy nhiên, trong trường hợp sử dụng liều cao hoặc kéo dài, hoặc trong một số tình trạng sức khỏe đặc biệt, cần phải có đơn thuốc và tư vấn từ bác sĩ y học Hàn Quốc.

Nếu tiêu hóa yếu thì có nên tránh Thục địa không?

Trong nhiều trường hợp là nên tránh. Thục địa có tính “甘潤黏膩”, có thể làm tăng thấp và cản trở sự lưu thông của khí, vì vậy có thể không phù hợp với người chướng bụng, chán ăn, đi ngoài phân lỏng, có đàm thấp hoặc khí trệ. Nếu tiêu hóa yếu hoặc nghi ngờ thuộc thể thấp đàm, nên trao đổi trước rồi mới quyết định có sử dụng hay không.

Dùng Thục địa khi mang thai hoặc cho con bú có an toàn không?

Hiện còn thiếu dữ liệu thử nghiệm lâm sàng đầy đủ về độ an toàn trong thời kỳ mang thai và cho con bú. Vì vậy, trong thời gian mang thai hoặc cho con bú, hãy trao đổi với nhân viên y tế trước khi quyết định sử dụng và không nên tự dùng.

Tôi có thể uống cùng với thuốc Tây không?

Hiện chưa có đủ bằng chứng từ các tài liệu học thuật chính thức để xác định cụ thể tên các thuốc Tây có thể tương tác với Thục địa. Medscape và một số nguồn khác có đề cập đến mục tương tác, nhưng với những tài liệu hiện có, khó làm rõ nội dung chi tiết một cách chắc chắn. Nếu dùng đồng thời với thuốc Tây, nhất định hãy trao đổi với nhân viên y tế.

Những bài thuốc tiêu biểu có chứa Thục địa là gì?

Bài thuốc tiêu biểu dùng Thục địa làm quân dược (君藥) là Lục vị địa hoàng thang (六味地黃湯) trong 《Tiểu nhi dược chứng trực quyết》. Đây được biết đến là bài thuốc cơ bản để bổ thận, bổ sung can thận âm hư. Ngoài ra, Thục địa là thành phần cơ bản để bổ huyết, điều kinh trong Tứ vật thang (四物湯) của 《Hòa tễ cục phương》, đồng thời cũng được sử dụng trong Thục địa thang của 《Thế y đắc hiệu phương》 và Nhân sâm đương quy tán, Gia giảm thận khí hoàn trong 《Giải thích Đông y bảo giám》. Như vậy, Thục địa giữ vị trí cốt lõi trong các bài thuốc bổ huyết, bổ âm và bổ thận.

Quan hệ với các dược liệu khác (Yakdae · Phối ngũ)

Thục địa thường được sử dụng trong các bài thuốc kết hợp với những dược liệu khác hơn là dùng riêng lẻ. Trong y học cổ truyền, sự kết hợp như vậy được gọi là “phối ngũ dược liệu”, và thục địa đôi khi giữ vai trò quân dược, chủ dược có tác dụng bổ huyết, bổ âm; đôi khi giữ vai trò thần dược, hỗ trợ tác dụng của các dược liệu khác. Dưới đây là một số bài thuốc phối hợp tiêu biểu đã được ghi nhận.

• Thục địa + sơn dược + sơn thù du + phục linh + mẫu đơn bì + trạch tả, Lục vị địa hoàng thang Đây là bài thuốc được ghi trong 《Y chứng trực quyết về thuốc cho trẻ em》, với thục địa làm quân dược, là bài thuốc bổ thận cơ bản tiêu biểu nhằm bổ sung tình trạng âm hư ở gan và thận. Theo tiêu chuẩn Dược điển Hàn Quốc lần sửa đổi thứ 11, Cổng thông tin y học cổ truyền OASIS nêu rõ thành phần, bắt đầu với 15.0 g thục địa.

• Thục địa + đương quy + xuyên khung + bạch thược, Tứ vật thang Đây là bài thuốc cơ bản có tác dụng bổ huyết, điều kinh, được ghi trong 《Thái bình Huệ dân Hòa tễ cục phương》. Theo truyền thống, thục địa, đương quy, xuyên khung và bạch thược được phối hợp, mỗi vị 3.75 g, để dùng trong các trường hợp như sắc mặt kém hoặc rối loạn kinh nguyệt do huyết hư.

• Thục địa + nhân sâm + mạch môn đông + qua lâu căn + cam thảo, Thục địa hoàng thang (熟地黃湯) Đây là bài thuốc được ghi trong quyển thứ 14, phần Sau sinh (産後) của cuốn 《Thế Y Đắc Hiệu Phương (世醫得效方)》. Bài thuốc gồm 37.5 g Thục địa hoàng kết hợp với nhân sâm, mạch môn đông, quả lâu căn và cam thảo, truyền thống được sử dụng cho các trường hợp bị khát nước do hư chứng sau khi sinh.

• Thục địa + đương quy + bạch thược + nhân sâm + mạch môn đông + quế chi, Nhân sâm đương quy tán (人參當歸散) Đây là bài thuốc được ghi trong 《Giải thích Đông y bảo giám》, được sử dụng khi sau sinh bị mất máu, gây nóng bên trong và khát nhiều.

• Thục địa + mẫu đơn bì + phục linh + sơn thù du + ngũ vị tử + trạch tả + nhung hươu + sơn dược + quế nhục + trầm hương, Gia giảm thận khí hoàn (加減腎氣丸) Đây là bài thuốc được ghi trong 《Giải thích Đông y bảo giám》, theo truyền thống được dùng khi thận tiêu khiến miệng khô, khát nhiều, hai chân gầy và teo.

Vì có tác dụng bổ huyết, bổ âm mạnh, thục địa có thể không phù hợp với người có thể trạng đàm thấp hoặc khí trệ. Do có tính dính và béo, thục địa có thể làm chậm tiêu hóa hoặc gây đầy bụng. Người có thể trạng khí trệ, nhiều đàm, hoặc bị đầy bụng, chán ăn, phân 溏 (phân lỏng) nên trao đổi với bác sĩ y học Hàn Quốc trước khi quyết định có sử dụng hay không.

Sử dụng dưới hình thức nào?

Thay vì chỉ ngâm thục địa trong nước nóng để uống, cách dùng phổ biến nhất là sắc thuốc (煎湯, dạng thuốc sắc), giúp chiết xuất đầy đủ tính dính và tính béo của dược liệu. Dưới đây là phần giải thích theo từng dạng sử dụng.

• Uống dưới dạng trà Không phổ biến. Do quá trình chế biến làm tăng các thành phần béo và dính của thục địa, cách ngâm nhanh trong nước nóng không chiết xuất đủ các thành phần có tác dụng. Theo truyền thống, thục địa chủ yếu được sắc với nước để uống.

• Dùng làm thực phẩm Không phổ biến, nhưng được sử dụng dưới dạng chế phẩm bổ dưỡng. Ví dụ, thục địa có thể được dùng cùng mật ong hoặc phục linh trong các chế phẩm bổ dưỡng dạng cao như cao Kyungokgo (瓊玉膏). Tuy nhiên, các sản phẩm này gần với nhóm chế phẩm y học cổ truyền hoặc thực phẩm chức năng hơn là thực phẩm thông thường.

• Sắc thuốc (煎湯, sắc để uống) Phổ biến nhất. Hầu hết các bài thuốc như Lục vị địa hoàng thang (六味地黃湯), Tứ vật thang (四物湯) và Thục địa hoàng thang (熟地黃湯) đều được sắc với nước để uống. Dược điển Hàn Quốc ngoài quy cách thuốc thảo dược cũng quy định phương pháp thử chiết hồi lưu bằng methanol, cho thấy chiết xuất bằng nhiệt là nền tảng trong đánh giá chất lượng và sử dụng dược liệu này.

• Bài thuốc chuyên môn (sử dụng sau khi trao đổi với nhân viên y tế) được khuyến khích. Vì Thục địa hoàng có tác dụng bổ huyết và bổ âm mạnh, nên tùy theo thể trạng và triệu chứng mà sẽ có những người phù hợp và những người cần tránh sử dụng một cách rõ rệt. Bột chiết xuất Thục địa hoàng, một chế phẩm được cấp phép dược phẩm, được sử dụng trong phạm vi 3.80~9.51 g mỗi ngày. Để đảm bảo an toàn, trong trường hợp sử dụng liều cao hoặc kéo dài, hoặc khi đang mang thai, cho con bú, hoặc có bệnh lý về đường tiêu hóa, nhất định phải tư vấn với bác sĩ y học Hàn Quốc trước khi sử dụng.

Tương tác và An toàn khi sử dụng

Thục địa được sử dụng trong nhiều bài thuốc với mục đích bổ huyết, bổ âm, nhưng liều lượng và phối hợp sẽ thay đổi tùy theo tình trạng tiêu hóa và triệu chứng hiện tại. Dưới đây là những điều cần kiểm tra trước khi dùng.

• Các phản ứng tiêu hóa thường có thể xảy ra: Medscape và các nguồn khác đã ghi nhận tiêu chảy, đầy bụng. Vì đây là dược liệu có tính dính mạnh, người có chức năng tiêu hóa yếu hoặc thường xuyên khó chịu ở bụng nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi dùng.
• Phản ứng quá mẫn: Người quá mẫn với thục địa không nên sử dụng.
• Lưu ý ở người có thể trạng đàm thấp hoặc khí trệ: Các tài liệu về dược liệu truyền thống ghi rằng thục địa “có tính béo và dính, có thể làm tăng thấp và cản trở sự lưu thông của khí”. Vì vậy, người có nhiều đàm, thường xuyên đầy bụng, chán ăn hoặc đi ngoài phân lỏng có thể không phù hợp với dược liệu này.
• Chế phẩm có chứa lactose: Theo thông tin thuốc trên comedi.kr, một số chế phẩm thục địa có chứa lactose. Người không dung nạp galactose, thiếu men phân giải lactose Lapp hoặc bị rối loạn hấp thu glucose-galactose chống chỉ định dùng các chế phẩm này.
• Mang thai và cho con bú: Chưa xác nhận được đầy đủ dữ liệu thử nghiệm lâm sàng chứng minh tính an toàn trong thời kỳ mang thai và cho con bú. Trong những giai đoạn này, vui lòng nhất định trao đổi với nhân viên y tế trước khi sử dụng.
• Dùng kết hợp với thuốc Tây y: Hiện chưa có tài liệu học thuật gốc chính thức xác nhận các tương tác cụ thể giữa thục địa và một số thuốc Tây y, chẳng hạn như warfarin, thuốc điều trị tiểu đường hoặc thuốc ức chế miễn dịch. Nếu đang dùng thuốc Tây y, hãy trao đổi với bác sĩ y học Hàn Quốc hoặc bác sĩ điều trị, đồng thời lưu ý đến khả năng xảy ra tương tác.

Thục địa có thể được dùng làm quân dược trong bài thuốc hoặc làm thành phần chính của chế phẩm bổ dưỡng, vì vậy thời gian và liều dùng rất quan trọng. Nếu dùng dài ngày, liều cao, đang mang thai hoặc cho con bú, có bệnh tiêu hóa, hoặc đang dùng thuốc Tây y cùng lúc, bạn nhất định nên sử dụng sau khi đã trao đổi với chuyên gia.

Nếu có các triệu chứng sau

Thục địa là dược liệu có tác dụng bổ huyết, bổ âm mạnh, nhưng cũng có tính dính và béo, nên có thể gây gánh nặng cho hệ tiêu hóa. Những dấu hiệu dưới đây là các phản ứng đã được ghi nhận có liên quan đến việc dùng quá liều, dùng dài ngày hoặc sử dụng không phù hợp với thể trạng. Nếu xuất hiện các triệu chứng này, để đảm bảo an toàn, thay vì tự giảm liều hoặc ngừng thuốc, hãy báo trước cho bác sĩ y học Hàn Quốc đã kê đơn để được điều chỉnh.

• Tiêu chảy Trường hợp phân lỏng lặp lại hoặc số lần đi ngoài tăng lên sau khi dùng
• Đầy bụng Trường hợp bụng chướng và cảm giác tiêu hóa chậm kéo dài
• Chán ăn · buồn nôn Trường hợp không muốn ăn hoặc cảm thấy buồn nôn
• Cảm giác nặng người · tức bứt do thành phần có tính dính Trường hợp cảm thấy tức ngực hoặc cơ thể nặng nề

Nếu các triệu chứng này nhẹ, nhiều trường hợp có thể cải thiện sau khi điều chỉnh bài thuốc, nhưng đau bụng dữ dội · nôn · tiêu chảy kéo dài · khó thở · phát ban toàn thân nếu xuất hiện các triệu chứng trên hoặc triệu chứng hiện có trở nên nặng hơn, bạn nên đến cơ sở y tế cấp cứu.

Sự khác biệt với các loại thuốc bổ khác

Thục địa là dược liệu có tác dụng bổ huyết, bổ âm, nhưng tùy theo cách tổ chức và phối hợp tác dụng này mà tạo ra nhiều dạng chế phẩm bổ dưỡng khác nhau. Dù cùng được gọi là thuốc bổ, thành phần và mục đích của từng bài thuốc vẫn khác nhau. Dưới đây là một số ví dụ tiêu biểu để so sánh và giải thích.

Gongjindan (公眞丹)là chế phẩm bổ dưỡng theo truyền thống được dùng để bổ thận và điều dưỡng tinh thần, cơ thể; ngoài thục địa, thường có thể chứa sơn thù du, sơn dược, phục linh, mẫu đơn bì và các dược liệu khác. Chế phẩm này có bối cảnh sử dụng tương tự các bài thuốc bổ thận thuộc nhóm Lục vị địa hoàng thang (六味地黃湯), thiên về bổ sung tình trạng âm hư ở gan và thận. Ngược lại, Gyeongok-go ( Quỳnh Ngọc Cao)tập trung vào việc bổ phế âm và khí huyết, với các nguyên liệu chính là nhân sâm, sinh địa hoàng, phục linh và mật ong. Chế phẩm này có thể không chứa thục địa; nếu có, thục địa giữ vai trò một trong các thành phần bổ huyết, bổ âm.

Các dạng chế phẩm sử dụng thục địa làm thành phần cốt lõi là Thục địa hoàng thang (熟地黃湯)hoặc Tứ vật thang (四物湯) gần với các bài thuốc như trên hơn. Tứ vật thang là bài thuốc cơ bản bổ huyết, điều kinh, phối hợp đương quy, xuyên khung và bạch thược, lấy huyết hư làm trọng tâm. Thục địa hoàng thang B là bài thuốc hậu sản được ghi trong 《Hiệu quả các phương thuốc của các thế hệ thầy thuốc》, có thục can địa hoàng (熟乾地黃), cùng nhân sâm, mạch môn đông, qua lâu căn và cam thảo, nhằm điều trị tình trạng hư chứng và khát sau sinh.

Như vậy, thục địa vừa là dược liệu cơ bản để bổ huyết, bổ âm, vừa đảm nhiệm một vai trò trong việc bổ gan, thận và huyết ở các dạng chế phẩm bổ dưỡng khác. Tuy nhiên, loại thuốc bổ phù hợp với mỗi người sẽ khác nhau tùy theo thể trạng, triệu chứng và mục đích sử dụng, vì vậy nên lựa chọn sau khi trao đổi với bác sĩ y học Hàn Quốc.

Tài liệu tham khảo

1. Tài liệu căn cứ liên quan đến thục địa 1: Tài liệu phân loại thực vật GBIF.
2. Tài liệu căn cứ liên quan đến thục địa 2: Luận văn học thuật từ Chỉ số Trích dẫn Tạp chí Hàn Quốc.
3. Tài liệu căn cứ liên quan đến thục địa 3: Luận văn học thuật từ Chỉ số Trích dẫn Tạp chí Hàn Quốc.
4. Tài liệu căn cứ liên quan đến thục địa 4: Luận văn học thuật từ Chỉ số Trích dẫn Tạp chí Hàn Quốc.
5. Tài liệu căn cứ liên quan đến thục địa 5: Luận văn học thuật PubMed.
6. Tài liệu căn cứ liên quan đến thục địa 6: Luận văn học thuật PubMed.
7. Tài liệu căn cứ liên quan đến thục địa 7: Luận văn học thuật PubMed.
8. Tài liệu căn cứ liên quan đến thục địa 8: Luận văn học thuật PubMed.

---

Nếu bạn muốn biết dược liệu này có phù hợp với mình không hoặc nên kết hợp với đơn thuốc nào thì tốt nhất, vui lòng để lại yêu cầu tư vấn khám bệnh. Đối với những người khó đến trực tiếp phòng khám, chúng tôi có cung cấp dịch vụ khám bệnh từ xa; chúng tôi sẽ kiểm tra tình trạng hiện tại và các loại thuốc bạn đang dùng trước khi hướng dẫn.