PQQ

Đồng yếu tố của vi khuẩn trong viên nang màu đỏ

Liệu dùng PQQ, được cho là tốt cho trí nhớ và ty thể, cùng với CoQ10 có cải thiện chức năng não hoặc năng lượng không? Đây là câu hỏi khá thường gặp khi tư vấn về thực phẩm bổ sung. Câu trả lời ngắn gọn là: với bằng chứng lâm sàng độc lập và quy mô lớn trên người cho đến nay, rất khó khẳng định những tác dụng đó.

PQQ là tên viết tắt của pyrroloquinoline quinone. Đây là một hợp chất được biết đến như một đồng yếu tố trong các enzyme oxy hóa-khử của vi khuẩn, chứ chưa được xác lập là vitamin thiết yếu đối với con người. Tuy vậy, khi được gắn biệt danh “vitamin mới” hoặc “dưỡng chất cho ty thể”, hợp chất này đã bước vào thị trường thực phẩm bổ sung. Ở điểm này, bản chất sinh hóa ban đầu và kỳ vọng do tiếp thị tạo ra rất dễ bị trộn lẫn.

---

Điểm bắt đầu của câu hỏi: Vì sao người ta nghĩ đến việc dùng PQQ cùng CoQ10?

Cả PQQ và CoQ10 đều xuất hiện trong các giải thích về quá trình oxy hóa-khử và chuyển hóa năng lượng. Vì vậy, nhiều người kỳ vọng cải thiện chức năng não hoặc tình trạng mệt mỏi thường hỏi về hai chất này cùng nhau. Tuy nhiên, việc các cách giải thích có điểm chung không có nghĩa là hiệu quả của việc dùng hai thành phần cùng nhau đã được chứng minh. Sự thật rằng PQQ là đồng yếu tố của enzyme vi khuẩn và bằng chứng lâm sàng độc lập quy mô lớn trên người cho thấy PQQ làm tăng số lượng ty thể để điều trị mệt mỏi hoặc phòng ngừa chứng sa sút trí tuệ là hai vấn đề riêng biệt.

---

Bản chất của nguyên liệu: Cái tên bắt nguồn từ vi khuẩn

Bản chất của PQQ là rõ ràng. Đây là một hợp chất đóng vai trò đồng yếu tố trong các enzyme oxy hóa-khử của vi khuẩn. Thực phẩm bổ sung thường sử dụng muối dinatri PQQ tinh chế. Điều quan trọng là lượng tiếp xúc rất nhỏ từ thực phẩm, PQQ đơn chất và sản phẩm phối hợp PQQ với CoQ10 không phải là cùng một can thiệp. Vì vậy, dù trên nhãn đều ghi tên PQQ, không thể áp dụng nguyên xi các điều kiện nghiên cứu cho mọi sản phẩm.

---

Sức nặng của biệt danh “vitamin mới”

PQQ đôi khi được gọi là vitamin, nhưng không phải là vitamin thiết yếu ở người đã được xác định tình trạng thiếu hụt. Biệt danh khiến người ta liên tưởng đến một dưỡng chất thiết yếu và làm tăng kỳ vọng, nhưng bằng chứng thực tế chưa đạt đến mức đó. Có thể có các nghiên cứu về tín hiệu tế bào liên quan đến ty thể, nhưng vẫn chưa có bằng chứng cho thấy tín hiệu ở cấp độ tế bào trực tiếp dẫn đến cải thiện trí nhớ hoặc phục hồi sau mệt mỏi.

---

Khoảng cách giữa lượng rất nhỏ trong thực phẩm và 20 mg trong viên nang

Lượng PQQ ước tính hấp thụ từ thực phẩm và 20 mg từ thực phẩm bổ sung khác nhau rất lớn về quy mô. Muối dinatri PQQ cụ thể được EFSA xem xét được đề xuất sử dụng như thực phẩm bổ sung 20 mg mỗi ngày, cao hơn khoảng 250 lần so với lượng phơi nhiễm ước tính từ thực phẩm thông thường. Điều này có nghĩa là việc hấp thụ tự nhiên qua thực phẩm và việc dùng thực phẩm bổ sung là hai can thiệp hoàn toàn khác nhau. Không thể dùng kết quả của việc ăn thực phẩm để giải thích cho các thử nghiệm về thực phẩm bổ sung.

---

Sự khác biệt giữa điều kiện an toàn ở châu Âu và hiệu quả

Liên minh châu Âu đặt 20 mg mỗi ngày cho người lớn trong điều kiện được phép sử dụng. Tuy nhiên, người đang mang thai hoặc cho con bú bị loại khỏi đối tượng này. Ngoài ra, mức 20 mg này không có nghĩa là đã được phê duyệt để ghi nhận công dụng cải thiện trí nhớ hoặc năng lượng. Đánh giá độ an toàn và chứng minh hiệu quả không phải là một. Điểm cốt lõi ở đây là liều lượng được phép không đồng nghĩa với liều mục tiêu có hiệu quả.

---

Có bao nhiêu nghiên cứu trên người?

Có một thử nghiệm kéo dài 12 tuần, trong đó 64 người trưởng thành Nhật Bản từ 40 tuổi trở lên được phân ngẫu nhiên. Thử nghiệm ghi nhận tín hiệu ở một số bài kiểm tra nhận thức phối hợp, nhưng chỉ có 58 người hoàn thành, sử dụng nguyên liệu của một thương hiệu cụ thể và có nhiều chỉ số kết quả. Cũng cần cân nhắc mối liên hệ với doanh nghiệp. Các nghiên cứu nhận thức khác nhìn chung cũng có quy mô vài chục người và sử dụng 20 mg trong 12 tuần. Chưa thể biết liệu kết quả có lặp lại ở các độ tuổi, tình trạng sức khỏe khác nhau và trên toàn bộ sản phẩm bán trên thị trường hay không.

Nói cách khác, còn cách khá xa để có thể cho rằng tín hiệu từ một thử nghiệm nhỏ, ngắn hạn giúp cải thiện chức năng não ở tất cả những người trung niên trở lên. Chưa có bằng chứng lâm sàng độc lập quy mô lớn cho thấy PQQ làm tăng số lượng ty thể ở người để điều trị mệt mỏi, phòng ngừa hoặc điều trị suy giảm nhận thức nhẹ · chứng sa sút trí tuệ, hay kéo dài tuổi thọ.

---

Khi dùng cùng: Phối hợp với CoQ10 là một can thiệp khác

Có niềm tin phổ biến rằng dùng PQQ cùng CoQ10 sẽ tốt hơn, nhưng bằng chứng được xác lập cho điều này còn hạn chế. PQQ đơn chất và sản phẩm phối hợp với CoQ10 không phải là cùng một can thiệp. Khi xem nhãn sản phẩm, cần kiểm tra hàm lượng PQQ thực tế, sản phẩm có ở dạng muối dinatri hay không và có những thành phần khác nào. Đặc biệt với sản phẩm phối hợp, cần xem xét kỹ hàm lượng và dạng thực tế của từng thành phần.

---

Ai cần thận trọng hơn khi sử dụng?

Người đang mang thai, cho con bú và trẻ em không thuộc nhóm được phép sử dụng theo quy định của châu Âu. Dữ liệu về việc dùng lâu dài, bệnh gan · bệnh thận và tương tác thuốc cũng chưa đầy đủ. Nếu xuất hiện triệu chứng mới sau khi dùng, chẳng hạn như đau đầu, khó chịu ở đường tiêu hóa hoặc mất ngủ, hãy ngừng sử dụng và kiểm tra tên sản phẩm, hàm lượng cùng các thành phần đi kèm. Nếu tình trạng suy giảm trí nhớ tiến triển nhanh, chức năng sinh hoạt hằng ngày giảm sút, hoặc xuất hiện lú lẫn hay triệu chứng thần kinh, không nên chỉ theo dõi bằng thực phẩm bổ sung mà cần được đánh giá y tế.

---

Cách nhìn nhận sự khác biệt với các nguyên liệu tương tự

Khi tìm hiểu về PQQ, so sánh sau đây có thể hữu ích.

Đối tượng so sánh	Vì sao điều này quan trọng
PQQ với lượng rất nhỏ trong thực phẩm và muối dinatri PQQ tinh chế	Do khác nhau về lượng phơi nhiễm và dạng sử dụng, không thể xem là cho cùng một kết quả
PQQ và CoQ10	Có điểm chung liên quan đến oxy hóa-khử, nhưng hiệu quả của việc dùng phối hợp chưa được chứng minh
Cơ chế oxy hóa-khử · ty thể và kết quả lâm sàng về mệt mỏi · trí nhớ	Khả năng ở cấp độ tế bào không trực tiếp đồng nghĩa với cải thiện triệu chứng ở người
Điều kiện an toàn 20 mg mỗi ngày và liều có hiệu quả	An toàn không có nghĩa là có hiệu quả

Bảng này chỉ nhằm hệ thống hóa các tên gọi phức tạp.

---

Tiêu chuẩn thực tế cần kiểm tra hôm nay

Vậy cần xem xét điều gì? Trước tiên, hãy kiểm tra sản phẩm là PQQ muối dinatri đơn chất hay sản phẩm phối hợp có CoQ10 hoặc các chất dinh dưỡng khác. Hãy kiểm tra hàm lượng PQQ thực tế, mục đích sử dụng, đồng thời xem bạn có đang mang thai, cho con bú, là trẻ em, mắc bệnh gan · bệnh thận hoặc đang dùng thuốc hay không. Ngoài ra, cần lưu ý rằng nguyên nhân của suy giảm trí nhớ hoặc mệt mỏi có thể không chỉ là thiếu dưỡng chất.

Thay vì dựa vào biệt danh “vitamin ty thể”, trước tiên cần xác định chính xác muối dinatri, dạng đơn chất hay phối hợp và mục đích sử dụng, đồng thời phân biệt giữa các xét nghiệm nhận thức ngắn hạn quy mô nhỏ với việc phòng ngừa chứng sa sút trí tuệ, cũng như giữa đánh giá độ an toàn và chứng minh hiệu quả.

Tài liệu tham khảo

1. EFSA: Safety of pyrroloquinoline quinone disodium salt as a novel food.
2. EU authorisation of pyrroloquinoline quinone disodium salt.
3. FDA GRAS Notice 590 response: PQQ disodium salt.
4. PQQ and cognitive function in older adults: randomized trial.
5. PQQ and cognitive function: small randomized trial.

---

Bài viết này giải thích về nguồn gốc nguyên liệu, phạm vi nghiên cứu và những lưu ý trước khi dùng. Vì không thể thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị cá nhân, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có triệu chứng kéo dài. Nếu xuất hiện các triệu chứng cấp tính và nghiêm trọng như khó thở hoặc giảm ý thức sau khi dùng, hãy gọi 119 hoặc đến phòng cấp cứu.