Khoản đông hoa

Ho đã kéo dài, tôi có thể tiếp tục uống trà khoản đông hoa không?

Ho đã kéo dài, tôi có thể tiếp tục uống trà khoản đông hoa không? Nói ngắn gọn, tốt hơn là trước hết nên ngừng sử dụng và xác định nguyên nhân.

Khoản đông hoa là nụ hoa từ lâu được biết đến với công dụng làm dịu cơn ho, nhưng mối lo ngại về các chất gây độc cho gan gọi là alkaloid pyrrolizidine, hơn là bằng chứng điều trị trên người, mới là yếu tố chủ yếu giới hạn thời gian sử dụng. Điều quan trọng hơn lượng dùng trong một tách trà là nụ hoa đó có nguồn gốc từ đâu và đã trải qua quy trình kiểm soát chất lượng nào.

---

Giữa trà và việc đi khám khi cơn ho kéo dài

Nếu ho kéo dài từ 3 tuần trở lên hoặc kèm khó thở, đau ngực, đờm có máu hay sốt cao, việc đi khám cần được ưu tiên hơn là tiếp tục uống trà. Trà khoản đông hoa không phải là phương pháp xác định nguyên nhân hoặc điều trị ho. Ho có thể là di chứng sau cảm lạnh hoặc dấu hiệu của một vấn đề hô hấp khác. Việc dùng trà để che lấp triệu chứng trước khi biết nguyên nhân có thể khiến chẩn đoán bị trì hoãn.

---

Bản chất của khoản đông hoa: nụ hoa mới là dược liệu

Viện Đánh giá An toàn Thực phẩm và Dược phẩm định nghĩa khoản đông hoa là nụ hoa của Tussilago farfara. Khi nghe tên “khoản đông”, nhiều người dễ nghĩ đến lá, nhưng dược liệu chính thức là nụ hoa. Lá hoặc toàn cây, trà trị ho hay dịch chiết, cũng như các giống hoặc chế phẩm đã loại bỏ alkaloid pyrrolizidine, không phải là cùng một nguyên liệu và không tạo ra cùng mức phơi nhiễm. Một cái tên duy nhất có thể trộn lẫn nhiều bộ phận và dạng chế biến, làm vấn đề trở nên không rõ ràng. Khi xem sản phẩm, chỉ dựa vào tên “khoản đông” thì không thể biết đó là bộ phận nào hay đã được chế biến ra sao.

---

Lý do được kỳ vọng: khoảng cách giữa việc sử dụng truyền thống và nghiên cứu

Một tổng quan năm 2021 đã hệ thống hóa việc sử dụng khoản đông hoa theo truyền thống liên quan đến hô hấp. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng dựa trên nghiên cứu tế bào và động vật, đồng thời kết luận rằng cần thêm nghiên cứu lâm sàng và nghiên cứu về độ an toàn khi sử dụng lâu dài. Acid caffeoylquinic được phân lập từ nụ hoa cho thấy kết quả giảm ho và long đờm trong mô hình chuột, nhưng đây không phải là bằng chứng cho thấy trà khoản đông hoa điều trị ho mạn tính ở người. Vẫn còn khoảng cách giữa tín hiệu tiền lâm sàng và hiệu quả điều trị trên người.

---

Mức độ tiếp xúc khác nhau tùy theo dạng sản phẩm

Nụ hoa nguyên liệu, trà, dịch chiết cô đặc, bột và viên nang có mức phơi nhiễm khác nhau dù cùng là một nguyên liệu. Đặc biệt, chất cô đặc hoặc dịch chiết có thể tập trung một số thành phần hơn nguyên liệu ban đầu, nên việc kiểm soát alkaloid pyrrolizidine càng quan trọng. Theo nguyên tắc an toàn, không nên sử dụng lâu dài trà, bột hoặc chất cô đặc nếu không thể xác nhận xét nghiệm alkaloid pyrrolizidine, việc loại bỏ chúng và bộ phận có nguồn gốc. “Nguyên liệu tự nhiên” không đồng nghĩa với ít nguy hiểm hơn chất cô đặc; trước tiên cần kiểm tra sự khác biệt tùy dạng sản phẩm.

---

Mối lo ngại về độc tính gan: alkaloid pyrrolizidine

Trong khoản đông hoa đã được báo cáo có các alkaloid pyrrolizidine như senkirkine, senecionine, và hàm lượng có thể thay đổi đáng kể tùy nguyên liệu, nên cần kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Nhóm chất này có thể gây áp lực lên gan, vì vậy việc hạn chế sử dụng lâu dài là hợp lý. Nếu bạn mắc bệnh gan hoặc đang dùng thuốc hay thực phẩm bổ sung có thể gây áp lực lên gan, hãy tránh tự dùng khoản đông hoa và tham khảo ý kiến nhân viên y tế. Người mang thai・đang cho con bú・trẻ em không nên tự dùng do thiếu dữ liệu an toàn trên người và có mối lo ngại về alkaloid pyrrolizidine.

---

Khi sử dụng cùng với các loại thuốc hoặc thực phẩm bổ sung khác

Dùng khoản đông hoa cùng với các thuốc hoặc thực phẩm bổ sung khác có độc tính cho gan có thể làm tích lũy gánh nặng lên gan. Vậy cần kiểm tra điều gì? Trước tiên, hãy xác định trong những thuốc hoặc thực phẩm bổ sung bạn đang dùng có loại nào có thể gây áp lực lên gan hay không. Vì có lo ngại rằng bản thân khoản đông hoa có thể gây áp lực lên gan, việc dùng phối hợp cần được quyết định sau khi tham khảo ý kiến nhân viên y tế. Đặc biệt, nếu mắc bệnh gan, cần tránh tự dùng.

---

Tên tương tự, nguyên liệu khác nhau

Một tổng quan hệ thống về các phản ứng bất lợi liên quan đến khoản đông, liên mộc và lưu ly chỉ ra rằng tính nhân quả của các trường hợp này còn nhiều điểm không chắc chắn do nhầm lẫn loài và khó xác định thành phần gây ra. Nụ hoa khoản đông hoa và lá・toàn cây khoản đông, trà từ dược liệu nguyên bản và dịch chiết cô đặc, toàn bộ nụ hoa và acid caffeoylquinic được phân lập, tín hiệu giảm ho trong nghiên cứu tiền lâm sàng và điều trị ho mạn tính ở người đều phải được xem là những vấn đề khác nhau. Xác định chính xác nguyên liệu là một phần của an toàn. Nếu nhãn sản phẩm chỉ ghi “khoản đông”, cần hỏi lại đó là nụ hoa hay lá, và có bị trộn với loài cây khác hay không.

---

Tiêu chuẩn kiểm tra hôm nay

Nếu cân nhắc dùng khoản đông hoa, trước tiên cần kiểm tra 3 điều: đó có phải nụ hoa hay là lá, trà phối hợp hoặc loài cây tương tự không; có thể kiểm tra xét nghiệm alkaloid pyrrolizidine và việc loại bỏ chúng hay không; người dùng có bệnh gan, đang mang thai・cho con bú・là trẻ em, hoặc đang dùng thuốc hay thực phẩm bổ sung khác có thể gây độc cho gan không. Đối với nguyên liệu này, tiêu chuẩn thực tế là ưu tiên xác minh nguồn gốc nụ hoa, việc kiểm soát alkaloid pyrrolizidine và chẩn đoán nguyên nhân ho, thay vì chỉ dựa vào truyền thống sử dụng cho bệnh ho.

Tài liệu tham khảo

1. Tiêu chuẩn dược liệu của Viện Đánh giá An toàn Thực phẩm và Dược phẩm: Khoản đông hoa.
2. Tussilago farfara pharmacology toxicity and quality review.
3. Coltsfoot adverse-event case report systematic review.
4. Tussilago caffeoylquinic acids in animal cough models.

---

Bài viết này giải thích về nguồn gốc nguyên liệu, phạm vi nghiên cứu và những lưu ý trước khi dùng. Vì không thể thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị cá nhân, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có triệu chứng kéo dài. Nếu xuất hiện các triệu chứng cấp tính và nghiêm trọng như khó thở hoặc giảm ý thức sau khi dùng, hãy gọi 119 hoặc đến phòng cấp cứu.