Quả mơ Nhật Bản

Cách quả mơ Nhật Bản trở thành “thuốc tiêu hóa” trong hũ đường đầu mùa hè

Khi khó tiêu, uống siro mơ hoặc nước mơ cô đặc có thực sự giúp ích không? Nói ngắn gọn, dù bạn có thể cảm nhận vị chua dễ chịu và cảm giác thoải mái chủ quan, vẫn chưa có đủ bằng chứng cho thấy siro mơ hoặc nước mơ cô đặc điều trị chứng khó tiêu, viêm dạ dày, loét hoặc nhiễm trùng. Câu hỏi này thường xuất hiện bên bàn ăn hoặc trước tủ lạnh trong mỗi gia đình, nhưng trải nghiệm về hương vị và việc điều trị bệnh là hai kết quả khác nhau.

Quả mơ Nhật Bản thuộc chi Prunus, họ Hoa hồng và là Prunus mume một loài quả hạch. Loài này thường được gọi là Japanese apricot hoặc Chinese plum, nhưng Kew mô tả đây là một loại quả hạch gần với mơ dại hơn là mận. Dù tên có từ plum, về mặt thực vật loài này gần với mơ hơn. Đây không chỉ là vấn đề về tên khoa học. Cùng Prunus thuộc chi này có mận, mơ, đào và quả mơ Nhật Bản, nhưng chúng có những vấn đề an toàn khác nhau. Sự nhầm lẫn đằng sau tên gọi này đặc biệt quan trọng khi nói về nguy cơ từ hạt.

Quả mơ Nhật Bản là quả hạch gần với mơ dại hơn là mận

Kew phân loại Prunus mumeKew mô tả Prunus mume là một loài gần với mơ dại hơn là mận. Quả mơ Nhật Bản thuộc chi Prunus, họ Hoa hồng và là Prunus mume quả hạch, về mặt thực vật gần với mơ. Điều này có nghĩa là việc đánh giá quả mơ Nhật Bản cùng nhóm với mận hoặc mận châu Âu có thể làm sai lệch vấn đề an toàn. Cùng thuộc một chi không có nghĩa là quả và hạt có mức độ an toàn như nhau.

Vì sao quả mơ Nhật Bản được gọi là thuốc tiêu hóa

Quả mơ Nhật Bản chứa các axit hữu cơ và nhiều hợp chất thực vật. Vị chua khiến người ta liên tưởng đến sự tiết dịch vị, còn siro mơ ngọt có thể tạo cảm giác dễ chịu sau khi ăn. Tuy nhiên, chỉ dựa trên phân tích thành phần, thí nghiệm trên tế bào và nghiên cứu trên động vật thì chưa thể chứng minh hiệu quả điều trị chứng khó tiêu. Hương vị và cảm giác không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị. Vị chua hoặc cảm giác dễ chịu chủ quan khi dùng quả mơ Nhật Bản và việc điều trị viêm dạ dày, loét hoặc nhiễm trùng là những kết quả khác nhau. Vậy cần xem xét điều gì? Trước tiên cần phân biệt dạng sản phẩm và phạm vi nghiên cứu.

Siro mơ thường được gọi là thực phẩm lên men, nhưng thực tế là dịch chiết đường

Siro mơ thường là thực phẩm chứa đường, được chiết xuất từ quả mơ Nhật Bản và đường. Việc có lên men hay không, nồng độ đường và điều kiện ủ khác nhau tùy sản phẩm. Một số người xem siro mơ như thực phẩm lên men, nhưng việc ngâm trong đường không nhất thiết có nghĩa là quá trình lên men diễn ra đồng nhất. Vì vậy, lượng đường trong một cốc siro mơ và nước mơ cô đặc không phải là cùng một thứ. Quả tươi, siro mơ, nước cô đặc, quả ngâm, quả hun khói, hạt và chiết xuất từ hạt khác nhau về lượng đường, muối, mức độ cô đặc và độ an toàn.

Hình thức	Điểm cần lưu ý
Quả tươi	Không đập hoặc xay hạt để ăn
Siro mơ · Đồ uống	Có thể chứa nhiều đường
Nước mơ cô đặc	Sản phẩm dùng trong nghiên cứu khác với sản phẩm thông thường
Quả ngâm	Có thể chứa nhiều natri
Hạt · Chiết xuất từ hạt	Có nguy cơ từ glycoside cyanogenic

Khoảng cách giữa nghiên cứu về nước mơ cô đặc và siro mơ thông thường

Có nghiên cứu về nước mơ cô đặc đối với Helicobacter pylori. Tuy nhiên, đây chỉ là một nghiên cứu thí điểm quy mô nhỏ, chưa đủ bằng chứng để thay thế điều trị tiệt trừ chính thức. Nghiên cứu nhỏ trên người về nước mơ cô đặc và một cốc siro mơ thông thường không sử dụng cùng một sản phẩm hoặc cùng một liều lượng. Prunus mume Các tổng quan về ứng dụng lâm sàng cũng cho biết nhiều tuyên bố về tác dụng kháng khuẩn và chống ung thư chỉ dừng lại ở nghiên cứu tiền lâm sàng hoặc dữ liệu quan sát, thí điểm quy mô nhỏ. Quan sát và khả năng không đồng nghĩa với bằng chứng đã được chứng minh.

Hạt và phần thịt quả có những vấn đề an toàn khác nhau

Cảnh báo của FDA và EFSA về hạt mơ liên quan đến nguy cơ amygdalin trong hạt, không phải trong phần thịt quả. Trong hạt, bao gồm cả hạt của quả mơ Nhật Bản, Prunus có thể có glycoside cyanogenic tạo ra hydro xyanua. Vì vậy, không nên đập hoặc xay hạt để ăn, đồng thời nên tránh những hạt hoặc quả có vị đắng đặc biệt. Điều cốt lõi là phân biệt quả với hạt. Cách xử lý hạt, chứ không phải bản thân phần thịt quả mơ Nhật Bản, là ranh giới quyết định về an toàn.

Người mắc tiểu đường, huyết áp cao hoặc trào ngược cần kiểm tra trước

Siro mơ hoặc đồ uống từ mơ có thể chứa nhiều đường, và mơ ngâm có thể có hàm lượng natri cao. Nếu bạn đang quản lý bệnh tiểu đường, cân nặng hoặc huyết áp, bạn cần kiểm tra nhãn mác và liều lượng cho 1 lần dùng. Ngoài ra, những người bị ợ nóng hoặc trào ngược nên theo dõi xem các triệu chứng có trở nên trầm trọng hơn sau khi uống đồ uống có tính axit hay không. Đó là bởi vì dưới cùng một tên gọi là 'mơ', có thể bao gồm cả nước chiết xuất đường, mơ ngâm nhiều muối, nước cốt đậm đặc và chiết xuất từ hạt.

Bạn có đang uống sản phẩm từ quả mơ Nhật Bản thay cho thuốc dạ dày hoặc điều trị tiệt trừ không?

Cần xem xét liệu bạn có đang uống siro mơ thay cho thuốc dạ dày hoặc điều trị tiệt trừ mà chưa xác định nguyên nhân đau bụng, ợ nóng hoặc tiêu chảy hay không. Nếu đi ngoài phân đen, nôn ra máu, đau bụng dữ dội kéo dài, mất nước hoặc sụt cân, đừng cố chịu đựng bằng nước mơ cô đặc mà hãy đi khám. Những triệu chứng này có thể gợi ý nguyên nhân khác với chứng khó tiêu đơn thuần. Siro mơ hoặc nước mơ cô đặc không thể thay thế việc xác định nguyên nhân của các triệu chứng tiêu hóa.

Cần lưu ý gì khi dùng cùng thực phẩm bổ sung hoặc thuốc khác?

Khi dùng sản phẩm quả mơ xanh cùng thuốc dạ dày khác hoặc liệu pháp tiệt trừ vi khuẩn, hay dùng đồng thời với thực phẩm bổ sung, trước hết cần kiểm tra dạng sản phẩm. Đó là quả tươi, siro mơ xanh, dịch cô đặc, sản phẩm ngâm muối hay sản phẩm đã đập hoặc xay hạt, mỗi dạng có hàm lượng đường, muối, độ cô đặc và mức độ an toàn khác nhau. Cũng cần kiểm tra xem bạn có bệnh tiểu đường hoặc triệu chứng trào ngược hay không, đồng thời xem mình có đang dựa vào siro mơ xanh thay cho thuốc dạ dày hoặc liệu pháp tiệt trừ vi khuẩn mà chưa xác định nguyên nhân đau bụng hay tiêu chảy hay không. Khi quả mơ xanh được dùng cùng những thứ khác, câu hỏi cần đặt ra đầu tiên là: “Sản phẩm này chính xác là gì?”

So sánh với các nguyên liệu khác có tên tương tự

Quả mơ xanh Prunus mumeđược so sánh với mận và mơ. Cả 3 đều thuộc Prunus chi Prunus, nhưng trọng tâm của vấn đề an toàn lại khác nhau. Ngoài ra, quả tươi, siro mơ xanh, dịch cô đặc và hạt có những nguy cơ khác nhau, dù đều là quả mơ xanh. Cuối cùng, cũng cần phân biệt trải nghiệm với thực phẩm có vị chua và việc điều trị bệnh tiêu hóa. Sự hài lòng do hương vị mang lại không thể thay thế hiệu quả điều trị.

Tiêu chuẩn kiểm tra hôm nay

Nói cách khác, khi chọn mơ, thay vì tin vào biệt danh 'thuốc tiêu hóa tự nhiên', trước hết bạn cần kiểm tra chính xác dạng sản phẩm, hàm lượng đường, muối, độ đậm đặc, việc có loại bỏ hạt hay không, phạm vi nghiên cứu trên nhóm nhỏ, và nguyên nhân gây ra các triệu chứng tiêu hóa kéo dài. Đó là quả tươi, siro mơ, nước cốt đậm đặc hay mơ ngâm. Liều lượng cho 1 lần dùng là bao nhiêu. Hạt mơ có bị đập vỡ hoặc xay nhuyễn cho vào không. Bạn có bị tiểu đường hay triệu chứng trào ngược không. Những câu hỏi này mới là điểm kết thúc thực sự của câu chuyện về quả mơ.

Tài liệu tham khảo

1. Kew Plants of the World Online: Prunus mume.
2. Prunus mume juice concentrate and H. pylori: pilot study.
3. Prunus mume phytochemistry and clinical applications: review.
4. FDA: Natural toxins in food.
5. EFSA: Apricot kernels and cyanide poisoning.

---

Bài viết này giải thích về nguồn gốc nguyên liệu, phạm vi nghiên cứu và những lưu ý trước khi dùng. Vì không thể thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị cá nhân, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có triệu chứng kéo dài. Nếu xuất hiện các triệu chứng cấp tính và nghiêm trọng như khó thở hoặc giảm ý thức sau khi dùng, hãy gọi 119 hoặc đến phòng cấp cứu.